ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರು, ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರು: ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌ ಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯವೇನು?

ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಠಾಣೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಘಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಆತ ಪೊಲೀಸರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಆತ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ, ಆರೋಪಿಯ ಪರಾರಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಥವಾ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಗಳು ನೀಡುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರು ಯಾರು? ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಮೃತಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಘಟನೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸಬೇಕು? ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ?

ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ ನ ಇಂಡಿಯಾ ಪರ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಹರ್ಯಾಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.

► ಕರ್ನಾಟಕ: ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಸಾವು

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 1 ಮತ್ತು 2ರ ನಡುವಿನ ರಾತ್ರಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ರಾಜ್ಯದ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.

38 ವರ್ಷದ ಖಲೀಲುಲ್ಲಾ ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ಆತನ ಪತ್ನಿಯ ದೂರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಖಲೀಲುಲ್ಲಾ ಬಳಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಖಲೀಲುಲ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಐಪಿಟಿ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮೃತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಪೊಲೀಸರು ಲಾಠಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಡ್‌ ಗಳಿಂದ ಥಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಠಾಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಘಟನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಕರಣ ಕರ್ನಾಟಕದ್ದಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಂಧನವೇ ಅಂತಿಮ ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅಂತಿಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಡಳಿತದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಈ ಸಾವು, ಪೊಲೀಸ್ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವ ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

► ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ: ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಫುರ್ಖಾನ್ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಕಥನಗಳು

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಮ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಫುರ್ಖಾನ್ ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ಪೊಲೀಸರ ಪ್ರಕಾರ, ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಫುರ್ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹಚರನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ತೆರಳಿದಾಗ ಅವರು ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದರು. ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್ ಒಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದಾಗ ಫುರ್ಖಾನ್ ಗಾಯಗೊಂಡು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಫುರ್ಖಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೊಲೆ, ದರೋಡೆ ಮತ್ತು ಸುಲಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಫುರ್ಖಾನ್ ಅವರ ಪುತ್ರ ನೀಡಿರುವ ಹೇಳಿಕೆ ಪೊಲೀಸರ ವಿವರಣೆಗೆ ಸವಾಲೆಸೆದಿತ್ತು.

ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಡ ಫುರ್ಖಾನ್ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಐಪಿಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿರುವ ಅಪರಾಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ನಡುವೆ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ ನಕಲಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಪೊಲೀಸರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಯೇ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

► ಹರ್ಯಾಣ: ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ಸಾವಿನ ಕುರಿತು ಪೊಲೀಸರ ಎರಡು ವಿವರಣೆಗಳು

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ಹರ್ಯಾಣದ ನೂಹ್ ಮತ್ತು ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 32 ವರ್ಷದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಾಹಿದ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು.

ಅಡ್ವಾಣಿ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಶಾಹಿದ್, ನೂಹ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖರ್ಖರಿ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೆ ಭಿರಾವತಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರೈಂ ಬ್ರಾಂಚ್ ತಂಡ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ಜಾನುವಾರು ಕಳ್ಳಸಾಗಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆರೋಪಿಗಳು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದನ್ನು ಐಪಿಟಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ಪೊಲೀಸರು 10ರಿಂದ 15 ಸುತ್ತು ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿ ನಡೆದಿತ್ತು, ಶಾಹಿದ್ ವಿರುದ್ಧ ಕನಿಷ್ಠ 30 ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಮರುದಿನದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಬೆನ್ನಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು, 25ರಿಂದ 30 ಸುತ್ತು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಶಾಹಿದ್ ವಿರುದ್ಧ 45ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

2018ರಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕಸ್ಟಡಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿ ಜಾಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಪೊಲೀಸರು ನೀಡಿದ್ದರು.

ಪೊಲೀಸರು ವಾಹನ, ನಾಡಪಿಸ್ತೂಲ್, ಗುಂಡುಗಳು, ನಕಲಿ ನಂಬರ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಶಾಹಿದ್ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಆತನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಕೊಲೆಯತ್ನ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಕರಣದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸ್ ವಕ್ತಾರರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೈಜ ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.

► ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ: ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೊಲೀಸರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನೇ?

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಧುಲಿಯಾನ್‌ ನಲ್ಲಿ 40 ವರ್ಷದ ಸಮೌಲ್ ಶೇಖ್ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಸುಜಿತ್ ಮಂಡಲ್ ಅವರ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಮೌಲ್ ಶೇಖ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪರಾಧ ನಡೆದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಿಐಡಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಆತ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದಾಗ ಸಮೌಲ್ ಮೃತಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಸಮೌಲ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ರಾಜೇದಾ ಬೀಬಿ ಈ ಸಾವನ್ನು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಪೊಲೀಸರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮರುತನಿಖೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.

ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸರು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಇದೇ ದಿನ ಸುಮಾರು 12 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಉತ್ತರ 24 ಪರಗಣ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ದಾಸ್ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯನ್ನೇ ಪೊಲೀಸರು ನೀಡಿದ್ದರು.

ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರೈಟ್ಸ್ ಈ ಎರಡೂ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಕಲಿ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌ಗಳೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಆರೋಪಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

► ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ: ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅನುಮಾನಗಳು

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 35 ವರ್ಷದ ಇಮ್ರಾನ್ ಶೇಖ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಮುಂಬೈನ ರೈಲ್ವೆ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ (RPF) ಠಾಣೆಯ ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದರು. ಬಳಿಕ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಇಮ್ರಾನ್ ಮೇಲೆ ಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕುಟುಂಬ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ರೈಲ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಮ್ರಾನ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಸ್ವತಃ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ಅವರು ಫಿನಾಲ್ ಸೇವಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಪರಾಧ ತನಿಖಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ 25 ವರ್ಷದ ದಿಲ್ಶಾದ್ ಅನ್ಸಾರಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಬಂಧನದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಪೊಲೀಸ್ ವಾಹನದಿಂದ ಜಿಗಿದ ಕಾರಣ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದರೆ, ಆತನ ತಲೆಗೆ ಪೊಲೀಸರು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದಿದ್ದರು ಎಂದು ತಂದೆ ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೋರಖ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ 72 ವರ್ಷದ ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಾರ ಪರ್ವೇಜ್ ಪರ್ವಾಝ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.

ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ವಕೀಲ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶೊಯೆಬ್ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಒದಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪರ್ವಾಝ್ ಅವರು 2007ರಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ನೀಡಿದ್ದ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬೀರ್ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 35 ವರ್ಷದ ಬರ್ಜಹಾನ್ ಶಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕುಟುಂಬ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಪೊಲೀಸರು ಅವರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಗುಂಪೊಂದು ಥಳಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಆರೋಪಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

► ಕೇರಳ: ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಬಳಿಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಕನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಡಿಎಫ್/ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಕೇರಳದಲ್ಲೂ ಕಸ್ಟಡಿ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಕರಣವೊಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಂದು ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಕ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಸ್ಲಂ ಎಂಬಾತ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಅಸ್ಲಂ ತಂದೆ ನೌಶಾದ್ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಆರೋಪಿಸಿದಂತೆ, ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಠಾಣೆಯ ಇಬ್ಬರು ಪೊಲೀಸರು ಅಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಆತನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತೀವ್ರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು; ಅಸ್ಲಂನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು, ಜನನಾಂಗವನ್ನು ಹಿಚುಕಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ತಪ್ಪನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದನು.

ಗಂಭೀರ ಆಂತರಿಕ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಲಾಂಗೆ ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಘಟನೆಯು ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಆರೋಪಗಳು ಕೇವಲ ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

► ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 2025ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಛೋಟ್ಕೌ ಅಲಿಯಾಸ್ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಎಂಬ 36 ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 13ರಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿತು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಠಾಣಾಧಿಕಾರಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ ಹೇಳಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

ಆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ 23 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.

ಪೊಲೀಸರು ಗಾಯಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಆರೋಪಿಗಳ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಪದೇಪದೇ ಗುಂಡು ತಗುಲುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿತು.

ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಗುವಿನ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಗದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಐಪಿಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

► ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಪರಾಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.

ಐಪಿಟಿ ವರದಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ, ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾದ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗೇತರ ಹತ್ಯೆಗಳ ಆರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಈ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಖಲೀಲುಲ್ಲಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಫುರ್ಖಾನ್, ಹರ್ಯಾಣದ ಶಾಹಿದ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಮೌಲ್ ಶೇಖ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಒಂದೇ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ.

ಪೊಲೀಸರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಆ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ತನಿಖೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವವರು ಯಾರು?

ಇಂತಹ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೂ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು — ಭಾಗ 3: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿವು, ಪೌರತ್ವದ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ)