ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ನಾಲಿಗೆಯೂ ಉಂಟು!

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಎಸ್.ಜಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಹೆಸರು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ ಕಾವ್ಯಯಾನವು ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಬದುಕಿನ ತೀವ್ರ ಅನುಭವಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆಯ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನ, ಬೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾವ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ, ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಧಾರೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಅರ್ಥದ ಅನೇಕ ಪದರಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿವೆ. ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ, ನೇರ ಮತ್ತು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನೋಭಾವ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಅಸಮಾನತೆ, ಜಾತಿ, ಮತದ ಹೆಸರಿನ ವಿಭಜನೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಂಕಾರ, ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕಟುವಾಗಿಲ್ಲ; ಅವು ಮಾನವೀಯತೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಸಂಬಂಧಗಳ ನಾಜೂಕು, ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ, ಮೌನದ ತತ್ವಗಳೂ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆಸಿದ ತಾರ್ಕಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ, ಅವರ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಬಲ ತುಂಬಿದೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅವರು ಪುನರ್‌ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಪುರಾಣವು ಅವರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ವಸ್ತುವಾಗಿಲ್ಲ; ಅದು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ತತ್ವೋಪಕರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿರದೆ, ವಿಚಾರಪ್ರಧಾನವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯುವುದು ಅವರ ಭಾಷೆಯ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಗಂಭೀರತೆ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ‘ಹೇಳಲಾರೆ ಶುಭಾಶಯ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಭ್ರಮದ ಆಚರಣೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಶುಭಾಶಯ’ ಎಂಬ ಪದವು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಾವವಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೌನದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕವಿತೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಟೀಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕನ್ಯಾದಾನ’ ಎಂಬ ಕವಿತೆ ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪಿತೃತ್ವಾಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವು ಭಕ್ತಿಯ ವಸ್ತುವಾಗದೆ, ವಿಮರ್ಶೆಯ ಉಪಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪುನರ್‌ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ (reinterpretative) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಕವಿತೆಯೂ ಇತಿಹಾಸಾತೀತವಾಗದೆ, ಸಮಕಾಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮೌನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಂಬಂಧ. ‘ನತ್ತು’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮೌನವು ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ; ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ಈ ಮೌನವು ಶಂಕರಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಲೇ, ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಅಂತರ್‌ದ್ವಂದ್ವವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಭವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ‘ನಮ್ಮ ಸಂಗಡ’ ಮತ್ತು ‘ಕನ್ನಡಿ’ ಮೊದಲಾದ ಕವಿತೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಅದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಎದುರುಗಾಣಿಸುವ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆ ಓದುಗರನ್ನು ‘ನಾನು ಯಾರು?’ ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತ್ವಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ‘ವೃತ್ತಿ ಕಲ್ಚರ್’ ಹಾಗೂ ‘ಅಧಿಕಾರ’ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಂಭೀರ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಂಕಾರ, ನೈತಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಕವಿ ನೇರವಾದ ಮತ್ತು ತತ್ವಬದ್ಧ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕವಿತೆಗಳು ಮಾರ್ಕ್ಸೀಯ ಅಥವಾ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಯ ನೇರ ಘೋಷಣೆಯಾಗದೆ, ಮಾನವೀಯ ನೈತಿಕತೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ.

ಪ್ರೊ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕಾವ್ಯವು ಭಾವಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಾವ್ಯವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಪುರಾಣ, ತತ್ವ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಪಠ್ಯಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿ, ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನವು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯಾಸ್ವಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಪರ ಓದುಗರಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪಠ್ಯವಾಗಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊ. ಎಸ್.ಜಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಕಾವ್ಯಸಾಧನೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಪ್ರಧಾನ ಕಾವ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಹೇಳಲಾರೆ ಶುಭಾಶಯ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಕವಿತಾಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮೌನ, ವಿರೋಧ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂವಾದಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಓದುಗರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಒಳಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದತ್ತ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯ ಓದುಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಅನುಭವ, ಒಂದು ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಯಾಣ.

ಪ್ರೊ. ಎಸ್.ಜಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯದ ವಸ್ತುವೆಂದು ಕಾಣದೆ, ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂದು ನಂಬಿದ ಕವಿ. ಅವರ ಈ ನಿಷ್ಠೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಓದುಗರಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಚಾರಪರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವವರಿಗೆ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ.