ಸಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರಾದ ಸೌರವ್ ದಾಸ್, ಅಶುತೋಷ್ ರಾಂಕಾ ವಶಕ್ಕೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ (CJP) ನಾಯಕರಾದ ಸೌರವ್ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಶುತೋಷ್ ರಾಂಕಾ ಅವರನ್ನು ಐದು ದಿನಗಳ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೀಗ ಹಾಕಿದ್ದ ಗೇಟ್‌ ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಒಳನುಗ್ಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಹಾರಿಸಿದ್ದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಈ ಜಾಗವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿತೂರಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಆದೇಶ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಹೌಸ್ ಟ್ರೆಸ್ಪಾಸ್, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಸೆಕ್ಷನ್ ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು FIR ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಖಂಡರು ಈ ಹಿಂದೆ ಬರೆದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.\

►ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು

ಇತರರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿವಿಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇ ಇಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕೃತ್ಯ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಎಂದರೆ ಆ ಅತಿಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ದುರುದ್ದೇಶವಿರಬೇಕು. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಬಿಎನ್ಎಸ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 329 ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಆಸ್ತಿಯು "ಬೇರೆಯವರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರಬೇಕು" ಮತ್ತು ಆರೋಪಿಯು "ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಲು" ಅಥವಾ "ಅಂತಹ ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು, ಅವಮಾನಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸಲು" ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಬೇಕು.

ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಅದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವವರಿಗೂ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪರಾಧ ಎಸಗುವವರಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ 5,000 ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೆಕ್ಷನ್ 329(3) ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯು "ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ"ವನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. "ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿ" ಬಳಸುವ ಕಟ್ಟಡ, ಡೇರೆ ಅಥವಾ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ "ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ" ಬಳಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 329(2) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 330 ಎರಡು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಧಿಕಾರವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುವ ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣವು 'ಲರ್ಕಿಂಗ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರೆಸ್ಪಾಸ್' ಆಗಿದ್ದರೆ, ಗೋಡೆ ಹತ್ತುವುದು ಅಥವಾ ಬೀಗ ಒಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಒಳನುಗ್ಗುವುದು ಅಥವಾ ಹೊರಬರುವುದನ್ನು 'ಹೌಸ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಅಪರಾಧವಾಗಿದ್ದರೆ 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

►ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 'ಮಾಥುರಿ ಮತ್ತು ಇತರರು vs ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ (1963)' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವಾಧೀನದ ಡಿಕ್ರಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ವಾರೆಂಟ್ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಜಮೀನನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಭೂಮಾಲೀಕರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತ್ತು. "ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ಪ್ರವೇಶವು 'ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ' ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.

ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಿಂದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 'ಒಲ್ಗಾ ಟೆಲ್ಲಿಸ್ vs ಮುಂಬೈ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (1985)' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಧಿ 21ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚಿಸಿತ್ತು.

ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದ ನಿವಾಸಿಗಳ "ಉದ್ದೇಶ ಅಥವಾ ಗುರಿಯು" "ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಎಸಗುವುದು ಅಥವಾ ಬೆದರಿಸುವುದು, ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. ಅವರು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ" ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕ್ರಮಗಳು "ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವೇ ಹೊರತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.

►ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರಕರಣಗಳು

2026ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 'ದಾಮೋದರನ್ ಕೆ vs ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಣೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದ ಮನೆಮಾಲೀಕರೊಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಇದು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಡೆತನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. "ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣದಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳು ಒಡೆತನದ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸ್ವಾಧೀನದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾನೂನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಜವಾದ ಮಾಲೀಕರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಎಸಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಚುನಾವಣಾ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 'ಬಿನು ತಂಗಪ್ಪಲ್ vs ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ' (ನವೆಂಬರ್ 2025) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 442ರ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಎನ್ಎಸ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 329(2)) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕಟ್ಟಡದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಅಪರಾಧ ಎಸಗಲು ಐದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ "ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗುಂಪು ಸೇರಿದ್ದ ಆರೋಪವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಖ್ಯ ಆರೋಪಿಗೆ ಮನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು. "ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಮುಷ್ಕರಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕೂಡ ಕಾನೂನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: indianexpress.com