ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಯಾವುದು?

ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ; ಅದನ್ನು ಪೌರತ್ವದ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಕೈಲಿದ್ದೂ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗದ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಏನು? ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಏಕೆ ಪೌರತ್ವದ ದಾಖಲೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ? ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ?

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕುರಿತು thescroll.inನಲ್ಲಿ ಕರಣ್ ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಿಧು ಅವರು ಬರೆದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಲೇಖಕರಾದ ಸಿಧು ಅವರು 1984ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಪಂಜಾಬ್ ಕೆಡರ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಐಎಎಸ್ (IAS) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

I. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಚ್ಚರಿಯುಂಟು ಮಾಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ

ಜೂನ್ 24ರಂದು, ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ 59ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದೇ, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಅದು ಹೀಗಿದೆ: ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ; ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ.

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ್ ಸಿಬಲ್ ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಲುವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗೊಳಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಕಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ಈಗ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ 'ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇಡೀ ದೇಶ ಈ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಗುರುತು ಮತ್ತು ಪೌರತ್ವ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ; ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೂ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

2025ರ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1.39 ಕೋಟಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳು 1.5 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿವೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ), ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಖಲೆಯೂ ಪೌರತ್ವದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಅಸಾಧ್ಯ.

ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಲುವು ಏನೆಂದರೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1967ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 20ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದವರಿಗೂ (ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ) ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಈ ಒಂದು ನಿಬಂಧನೆಯೇ ಸಾಕಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ನಿಲುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ನಿಲುವನ್ನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.

II. ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯ ನಾಗರಿಕ ಆಗುತ್ತೇನೆಯೇ?

ನಾನು (ಲೇಖಕರು) 1961ರ ಜುಲೈ 31ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಬಟಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ. ಆ ದಿನಾಂಕದಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಾನು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಾದೆ. ನನ್ನ ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರದ ಅಗತ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಭೂಪ್ರದೇಶದ ತತ್ವವಾದ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' (jus soli - ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೌರತ್ವ) ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹತೆ ಅಥವಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಈಗ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಭಾರತವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಬೇಷರತ್ತಾದ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವ ಮಗುವಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಗುವಿನ ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿವೆ.

ನಾವು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, 1950ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

III. 1950ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಇತ್ಯರ್ಥ

ಜನವರಿ 26, 1950ರಂದು ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನಾಗರಿಕರು ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ 5, 6 ಮತ್ತು 7ನೇ ವಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ರೂಪಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಭೀಕರ ವಾಸ್ತವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದವುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ವಿಧಿ 5ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವರು ಇಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅವರ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಧಿ 6 ಮತ್ತು 7 ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದವರ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವೇ ಹೊರತು, ಶಾಶ್ವತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಲ್ಲ. 1950ರ ನಂತರ, ಪೌರತ್ವವು 1955ರ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಶಾಸನ ಆಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಸಂಸತ್ತು ಈ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.

IV. ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿಸಿದ್ದು

ಮೊದಲ ಹಂತ – ಜನವರಿ 26, 1950ರಿಂದ ಜೂನ್ 30, 1987ರವರೆಗೆ: ಮುಕ್ತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪೌರತ್ವ

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಯಾರೇ ಆದರೂ, ಅವರ ಪೋಷಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಅದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ತತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು, ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಗಾಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಸಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವಲಸೆಯ ರಾಜಕೀಯವು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಗಿನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಎರಡನೇ ಹಂತ – ಜುಲೈ 1, 1987ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2, 2004ರವರೆಗೆ: ಮೊದಲ ನಿರ್ಬಂಧ

1987ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986ರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಗುವಿನ ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿರಬೇಕಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನಧಿಕೃತ ವಲಸೆಯೇ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸತ್ತು ನೀಡಿದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅಸ್ಸಾಂ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1985ರ ಅಸ್ಸಾಂ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯ ಆತಂಕದ ಫಲವಾಗಿತ್ತು.

ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ತತ್ವವು ಕೊನೆಗೊಂಡು, ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಮಗುವಿಗೆ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಮೂರನೇ ಹಂತ – ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2004ರಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ

2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2003, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿಸಿತು. ಆ ದಿನಾಂಕದಂದು ಅಥವಾ ಅದರ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವ ಮಗುವಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ:

ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರಿಬ್ಬರೂ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿರಬೇಕು; ಅಥವಾ

ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರಾಗಿರಬಾರದು.

ಈ ನಿಯಮದ ಪರಿಣಾಮವು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಗುವಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ತತ್ವದಿಂದ 'ಜಸ್ ಸಾಂಗ್ಯುನಿಸ್' (ವಂಶಾವಳಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೌರತ್ವ) ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಪೌರತ್ವದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವಷ್ಟೇ ಆಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದೇ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರವಲ್ಲ.

V. ಕಾನೂನೇ ಪೌರತ್ವ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ

ಈ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಯುವಂಥದ್ದಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗ ತಾಯಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಗು ಜನಿಸಿದೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. 2004ರ ನಂತರದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಗುವಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 5ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಮಗು ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಲು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಆ ಮಗುವಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಇತ್ತ ತಾಯಿಯ ತಾಯ್ನಾಡು ಕೂಡ ಮಗುವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಇದೇನೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಾನು 1992 ಮತ್ತು 1996ರ ನಡುವೆ ಅಮೃತಸರದ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಮಿಷನರ್ (ಡಿಸಿ) ಆಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೆ. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಕಾನೂನು ಈಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಬಿರುಕುಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನರ ಮಾನವೀಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 'ಸರ್ಬಾನಂದ ಸೋನೋವಾಲ್ vs ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (2005)' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಯಿಂದ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು 2004ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿವೆ.

ಮಾನವೀಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಕಾನೂನಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಸಡಿಲಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸಂಸತ್ತೇ ಮಾಡಬೇಕೇ ಹೊರತು ನ್ಯಾಯಾಲಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಮನುಷ್ಯರ ವಾಸ್ತವದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಕಂದಕ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

VI. ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ವಿನಾಯಿತಿ: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ರೀತಿ

ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಪೌರತ್ವ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆದಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ. ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಈ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಷ್ಟು ವಿಲಕ್ಷಣ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ.

'ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಡೋಲ್ಕರ್ vs ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (2010)' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ, 1986ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಡೋಲ್ಕರ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರು ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿತು. ಅಂದರೆ, 1950ರ ಜನವರಿ 26 ಮತ್ತು 1987ರ ಜೂನ್ 30ರ ನಡುವೆ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ಪೋಷಕರ ಪೌರತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.

'ಫುನ್ತ್ಸೋಕ್ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ vs ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (2016)' ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲೂ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದೇ ನಿಲುವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ 'ವಿದೇಶಿಗರು' ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಹ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತು. ಕಚೇರಿಯ ದಾಖಲೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಇದರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. 1987ರ ಜೂನ್ 30ರ ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು ಎಂದು 2014ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. ಆ ನಂತರ, 2018ರಲ್ಲಿ 1950ರ ಜನವರಿ 26ರಿಂದ 1987ರ ಜೂನ್ 30ರ ನಡುವೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವಂತೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.

ಈ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 1987ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 1987ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾನೂನು ನಿಯಮದಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಿನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದೇನೂ ಕಾನೂನಿನ ದೋಷವಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಯಸಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾನೂನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಅಷ್ಟೇ.

VII. ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಏನನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ?

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ 'ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ' (ಎಸ್‌ಐಆರ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಪೌರತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ತರ್ಕ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಮಾತ್ರ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಈ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರ ಬಳಿ ತಮ್ಮ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೇವಲ ಗುರುತು ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಪೌರತ್ವವನ್ನಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಕೇವಲ ಹಿಂದಿನ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಪೌರತ್ವವನ್ನಲ್ಲ.

ಈಗ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವೇ ಖಚಿತಪಡಿಸಿರುವಂತೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ.

ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು 2026ರ ಮೇ 27ರಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪಾತ್ರವು ಕೇವಲ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ಪೌರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಾತ್ರ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವೇ ಸ್ವತಃ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿವಾಸಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾಖಲೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ (ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿ) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ 1971ರ ಮುಂಚಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳು, ಶಾಲಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳಂತಹ 'ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು' ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

VIII. ಹಾಗಾದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಯಾವುದು?

ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆ, ನೇರವಾಗಿ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಇದುವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಾಗಲಾರದು.

ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪೌರತ್ವ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ: ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೀಡುವ ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ಪೌರತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಾದುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್: ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇಂದಿಗೂ ಪೌರತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ತಾವು ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ದಾಖಲೆಗಳು: ಮಗು ಜನಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನೂನಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಇದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು.

ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು: ಅಸ್ಸಾಂ ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ 1971ರ ಮುಂಚಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು. ಇವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಡಳಿತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪೌರತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ ಮಾದರಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2026ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಚಿಸಿದ 'ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ'ಯು ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು.

IX. ಜಾಗತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು: ಭಾರತವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ

ಭಾರತವು 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ತತ್ವದಿಂದ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ತನ್ನ ಸಂವಿಧಾನದ 14ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪೌರತ್ವ ನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 'ಡ್ರೆಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ vs ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ (1857)' ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು 1868ರಲ್ಲಿ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸಲು ನಿರಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇವೆ.

ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು 2025ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆದೇಶ 14156, ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವೀಸಾದಲ್ಲಿರುವವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನ ಯುಎಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಜಾನ್ ಸಿ. ಕೌಘನೂರ್ ಅವರು, ಈ ಆದೇಶವು "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನಬಾಹಿರ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರು.

ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 14ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ.

ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಮಗೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕವು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವು ಇದನ್ನು 1986 ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತವು ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಿರಿದಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ 14ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಂತೆ ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ 'ಜಸ್ ಸೋಲಿ' ತತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

X. ಅಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ

ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕೊರತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಯಾರೂ ಪೌರತ್ವವಿಲ್ಲದವರಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ನಿಯಮಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸುವ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯುವ ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. 1954ರ 'ಪೌರತ್ವ ರಹಿತರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದ' ಮತ್ತು 1961ರ 'ಪೌರತ್ವ ಇಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಒಪ್ಪಂದ'ಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಹಾರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತ ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಲ್ಲ.

ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾನೂನಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ, ಯಾರೂ ಪೌರತ್ವವಿಲ್ಲದವರಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಸ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ತರಬೇಕಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ, ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ಸಿಗದೆ ಪರದಾಡುವ ಮಗುವಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ದಾರಿ ಇರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಪೋಷಕರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಗುವನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಾರದು.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆ: ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಹೇಳಿಕೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು 2026ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ಆದೇಶ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರ ಬಳಿ ತಾವು ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿಖರ ದಾಖಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆಧಾರ್, ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಬಳಸುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತಹ ಒಂದು 'ಪೌರತ್ವ ನೋಂದಣಿ' ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತರಬೇಕಿದೆ.

ಸಿಎಎ (CAA) ತೀರ್ಪು: 2019ರ ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆಯು ಮೂರು ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೇಗನೆ ಪೌರತ್ವ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾದ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ತೀರ್ಪು ಬರಬೇಕಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಎಳೆದು ತರದೆ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಹೇಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಹಾಗೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.

ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು?

"ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆಯೇ ಹೊರತು ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ" ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ನಿಯಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನಿನ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1967ರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು 2026ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಸತನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇದ್ದರೆ ತಾವೂ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಂದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಗೊಂದಲದ ನಡುವೆಯೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬರೋಬ್ಬರಿ 1.39 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಜನರ ಕೈ ಸೇರುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯಾಗಲಿ ಇನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿಲ್ಲ. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ: "ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಯಾವುದು?"

ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾದ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವವರೆಗೂ, ಕಾನೂನಿನ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಕಂದಕವು ಗೊಂದಲ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1.39 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: scroll.in