ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿವು, ಪೌರತ್ವದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರದಬ್ಬುವಿಕೆ: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವಲ್ಲ. ಅದು ದೇಶದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ. ಆದರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲವೆಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ, ತನ್ನ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ದಾಖಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಾದಾಗ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಭಾಷೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಆತನ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ವರೆಗಿನ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ನ ಇಂಡಿಯಾ ಪರ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ವರದಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.

ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವಿರುದ್ಧದ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಪೌರತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಮನೆಗಳ ತೆರವು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಈ ಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ವರದಿಯ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಎತ್ತಿದೆ.

►SIR: ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ 13.3 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿವು

ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision – SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

2025ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಂತರ ದೇಶದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

IPT ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಅ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ 18 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ 6.1 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.

2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 13.3 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇವು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಆಕ್ಷೇಪಣೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೂ, ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ವರದಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ (Human Rights Watch) ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಳೆಯರು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು IPT ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

►ಫಾರ್ಮ್-7: ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ತೆಗೆಸಲು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಫಾರ್ಮ್-7 (Form 7) ಕೂಡ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್-7 ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಒಬ್ಬ ಮತದಾರನ ಹೆಸರಿನ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ವರದಿಯ ಆರೋಪ.

ಈ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವಾರು ವಿವರವನ್ನು ವರದಿಯ ಈ ಸಾರಾಂಶ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಮತದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಆರೋಪವೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

2026ರ ಸೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 38.3 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ಕೇವಲ 1,26,194 ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಮತದಾರರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಸೀಮಿತವಾಗಬಹುದು.

►ದೇಶವ್ಯಾಪಿ NRC ಚರ್ಚೆ: ಪೌರತ್ವ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹೊಸ ಆತಂಕ

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ (National Register of Citizens – NRC) ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

2026ರ ಸೆ. 13ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಎನ್ಆರ್ಸಿ ಜಾರಿಯ ಕುರಿತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಕ್ರಮ ನುಸುಳುಕೋರನನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುವುದು ಸರಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ರಚಿಸಿರುವ 'ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ' ಕುರಿತ ಸಮಿತಿಯು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಧರ್ಮವಾರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿತ್ತು. ಜನನಗಳು, ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿಗಳು, ಆಸ್ತಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಗಡೀಪಾರು ಕ್ರಮಗಳೂ ಸಮಿತಿಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.

2027ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು, ಜನ್ಮದಿನಾಂಕ, ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವದ ಬಗ್ಗೆಯೂ IPT ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಜನನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕೆಲವು ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ವಿವರಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ವರದಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ, ಜನಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವರದಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿಯೇ? ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರೆಗೆ ಬಂಧನಗಳು

ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ವಲಸಿಗರೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

2026ರ ಸೆ. 4ರಂದು ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢದ ಬಿಲಾಸ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ 23 ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ 22 ಮಂದಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಎಲ್ಲರೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳೆಂದು ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಬಂಧನದ ದಾಖಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸದೆ ಅವರನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸೆ. 18ರಂದು 19 ಮಂದಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು. ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರನ್ನು ಅ. 7ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಬಾಕಿಯಿರುವಾಗ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಿಂದ ನಡೆದ ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಮಾಜಿ ಸಂಸದರೊಬ್ಬರ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಕನಿಷ್ಠ 955 ಮಂದಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಪೊಲೀಸರು 2,944 ಮಂದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ 105 ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಜಂಟಿ ಸತ್ಯಶೋಧನಾ ವರದಿಯೊಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಕೆಲವರನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ 10ರಿಂದ 12 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರು ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರು.

ಈ ಘಟನೆಗಳು ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪೌರತ್ವದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತವೆ.

►ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ: ಜಾಮೀನಿಗೆ GPS ಆಂಕಲ್ ಮಾನಿಟರ್ ಕಡ್ಡಾಯ

ಪೌರತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಆತಂಕದ ನಡುವೆಯೇ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

'ಡಿಕೋಡ್' (Decode) ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಯುಎಪಿಎ (UAPA) ಮತ್ತು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಗಳಡಿ (NDPS) ದಾಖಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡುವಾಗ ಕಾಲಿಗೆ 'GPS ಆಂಕಲ್ ಮಾನಿಟರ್' (GPS Ankle Monitor) ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಷರತ್ತನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.

ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ, ಕುಪ್ವಾರಾ ಮತ್ತು ಸೋಪೋರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ GPS ಮೂಲಕ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿಡಲು ಯಾವುದೇ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.

2024ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಜಾಮೀನಿನ ಷರತ್ತಾಗಿ GPS ಲೊಕೇಶನ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಸಿಗ್ನಲ್ ಕಡಿತಗೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಠಾಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಇದನ್ನು 'ವರ್ಚುವಲ್ ಕಸ್ಟಡಿ' (ಅಪರೋಕ್ಷ ಬಂಧನ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

►ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ತೆರವು

ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 2026ರ ಅ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 1,100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಿಕ ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ದಿ ನ್ಯೂ ಹ್ಯುಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2021ರಿಂದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವ ಶರ್ಮಾ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 33 ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ 20,387 ಕುಟುಂಬಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ.

ಸರಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸೂಕ್ತ ನೋಟಿಸ್, ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಗೋಲ್ಪಾರಾದಲ್ಲಿ 73 ಬಂಗಾಳಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 24 ಗಂಟೆಗಳ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಗುವಾಹಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು. ಕ್ರಮವು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಯಾಚೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಗುವಾಹಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಪೊಲೀಸರು 1,066 ಮಂದಿಯನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳೆಂದು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಇದು 2025ರ ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿತ್ತು.

►ಮಸೀದಿ, ಮದರಸಾಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಗಳು

ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನೂ IPT ವರದಿ ವಿವರಿಸಿದೆ.

2026ರ ಸೆ. ತಿಂಗಳೊಂದರಲ್ಲೇ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ದಿಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಹಾರನ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಸೆ. 5ರಂದು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಅದು ಮೂಲತಃ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುವವರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸರಕಾರದ ವಾದ. ಆದರೆ, ಮಸೀದಿ ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಮಸೀದಿ ಸಮಿತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತ್ತು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ 252 ಮದರಸಾಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, 5,299 ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4,200 ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳು ಮಸೀದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು.

ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

►ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಆರೋಪ

IPT ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ವರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 29 ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ನ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ವಾಚ್ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 13 ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಅ. 7ರಂದು ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು '80 ವಿರುದ್ಧ 20'ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅ. 1ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವ ಶರ್ಮಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಾಗ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪುಷ್ಕರ್ ಸಿಂಗ್ ಧಾಮಿ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ನುಸುಳುಕೋರರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ 'ಜಿಹಾದಿ' ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನವರೆಗೆ

IPT ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಪೌರತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ ನಡೆಯದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆಯೇ? ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಇವು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಸಮಾನತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ ತನ್ನ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು, ಪೌರತ್ವ ಅಥವಾ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆಯೂ ಬೀಳಬಹುದು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಕಳವಳಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

(ಮುಂದುವರಿಯುವುದು — ಭಾಗ 4: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಳವಳ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ)