ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾನೂನಿನ ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಲಂಚ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಏಕೆ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇಕೆ?

ಆರೋಪಿತ ಕೃತ್ಯವು ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಲಂಚ ಕೇಳಿದ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತನಿಖೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಳೆದ ವಾರ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎಸ್.ವಿ.ಎನ್. ಭಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎನ್.ವಿ. ಅಂಜಾರಿಯಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಲಂಚದ ಆರೋಪವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಲಂಚದ ಬೇಡಿಕೆಯು ತಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

"ಲಂಚ ಕೇಳುವ ಕೃತ್ಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

*ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳು

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅಬು ಸಿಟಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್ ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ದೂರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್ ತೇಜಾರಾಮ್ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರವಾಗಿ 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಲಂಚಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತೇಜಾರಾಮ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರು. ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕುಮಾರ್ ಲಂಚ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೇಜಾರಾಮ್ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.

ಕೊನೆಗೆ, 2021ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತೇಜಾರಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2023ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 2024ರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಲಂಚದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದರು.

*ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1988 (ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕರಪ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್), ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಯಾವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತನಿಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಲಂಚವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 7 ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

"ಭ್ರಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಅನುಚಿತ ಲಾಭವನ್ನು" ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸೆಕ್ಷನ್ 7A ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ವಾನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. "ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು. ಕಾರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಈ ಪೂರ್ವಾನುಮೋದನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿನಾಯಿತಿಯಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧವನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪೂರೈಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೆಕ್ಷನ್ 19 ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಧಿಕಾರಿಯು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಸೆಕ್ಷನ್ 19, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಜ್ಞೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

*ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತ್ಯವನ್ನೂ ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಅಪರಾಧವು ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬೇಕು. "ಸೆಕ್ಷನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಷರತ್ತುಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೂ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಆರೋಪಿಯು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಲಂಚದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಆರೋಪವು ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಲಂಚದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನ ವಿರುದ್ಧದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಸೆಕ್ಷನ್ 19ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಆಧಾರರಹಿತ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಆದ ವಿಳಂಬವು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಈ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿತ್ತು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಕುರಿತು ಭಿನ್ನ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ವಿ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಅವರು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರೆ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ ಅವರು, "ಇದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಸ್ತೃತ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ವಿಸ್ತೃತ ಪೀಠದ ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 17A ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಬಾಕಿ ಇರುವ ಆ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೂ ಈ ಮೇಲ್ಮನವಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: indianexpress.com