ನಾಯಿ ಕಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಬೀಸ್ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯಬೇಕು?

ರೇಬೀಸ್ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವರ, ಗೊಂದಲ, ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆ, ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿ ಕಡಿತದ ಘಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಯಿ ಕಡಿದರೂ ಸೋಂಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕ ಗಾಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನಾಯಿ ಕಡಿತವು ರೇಬೀಸ್, ಸೆಪ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತೀವ್ರ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ರೇಬೀಸ್ ನಾಯಿ ಕಡಿತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

ರೇಬೀಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ರೇಬೀಸ್ ವೈರಸ್‌ ನಿಂದ ಹರಡುವ ವೈರಲ್ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋಂಕಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಾಲಾರಸದ ಮೂಲಕ ಕಚ್ಚುವುದು ಅಥವಾ ಗೀರುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರೆ, ವೈರಸ್ ನರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವರ, ಗೊಂದಲ, ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆ, ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕಾಯಿಲೆ ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಾಗ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರವಾಗಿ ಶೇ 100ರಷ್ಟು ಮಾರಕವಾಗುತ್ತವೆ.

ಯಾವಾಗ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಬೇಕು?

ನಾಯಿ ಕಡಿತದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ರೇಬೀಸ್ ಲಸಿಕೆ ನೀಡಬೇಕು. ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಕಾಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ವೈರಸ್ ಮೆದುಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಲಸಿಕೆಯು ಕಾವು ಕೊಡುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ ಲಸಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ರೇಬೀಸ್ ವಿರೋಧಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು (ARV) ಡೋಸ್‌ ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ದಿನ 0, 3, 7, 14 ಮತ್ತು 28). ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ವೈರಸ್ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ

ರೇಬೀಸ್ ಇಮ್ಯುನೋಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್ (RIG): ಒಡೆದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಅಥವಾ ಲಾಲಾರಸ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಥವಾ ಬಹು ಕಡಿತಗಳಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಣದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ RIG ಅನ್ನು ಗಾಯದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ನೇರವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಟೆಟನಸ್ ಟಾಕ್ಸಾಯ್ಡ್: ಕೊನೆಯ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು 5 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಆಗಿದ್ದರೆ ಬೂಸ್ಟರ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್: ಸೆಲ್ಯುಲೈಟಿಸ್‌ನಂತಹ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಮೋಕ್ಸಿಸಿಲಿನ್ ಕ್ಲಾವುಲನೇಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಾಯಿ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

* ನಾಯಿ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು.

* ಕಡಿತದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 5–10 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೊಳೆಯಿರಿ. ಉಜ್ಜಬೇಡಿ. ಹೀಗೆ ತೊಳೆದಾಗ ಸ್ಥಳದಿಂದ ವೈರಸ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

* ಗಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿದ ನಂತರ ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಉಳಿದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವೈರಲ್ ಕಣಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪೊವಿಡೋನ್-ಅಯೋಡಿನ್ ಅಥವಾ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಮುಲಾಮುಗಳಂತಹ ಅಯೋಡಿನ್ ಆಧಾರಿತ ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್‌ ಹಚ್ಚಿ.

* ರಕ್ತ ಒಸರುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್‌ನಿಂದ ಒರೆಸಿ. ಅನೇಕ ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಿರಿ.

* ರಕ್ತಸ್ರಾವ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಹೊಲಿಗೆ ಹಾಕಬೇಡಿ. ಗಾಯ ತೆರೆದಿಡುವುದರಿಂದ ಅಂಗಾಂಶದೊಳಗೆ ವೈರಸ್ ಆಳವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

* ಪೋಸ್ಟ್-ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸರ್ ಪ್ರೊಫಿಲ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್ (PEP) ಗಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ. ಕಡಿತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವೈದ್ಯರು ರೇಬೀಸ್ ಲಸಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರೇಬೀಸ್ ಇಮ್ಯುನೋಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್ (RIG) ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲಸಿಕೆ ಗಾಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಆಂಟಿಬಾಡಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಏನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಬೇಕು?

* ನಿಮಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಭಯ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿ.

* ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೈದ್ಯರ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತು ಸೂಚಿಸದ ಹೊರತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಡಿ.

* ಬರಿಗೈಗಳಿಂದ ಗಾಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಡಿ.

* ಲಸಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಡೋಸ್ ಎಂದಿಗೂ ವಿಳಂಬವಾಗಬಾರದು.

* ಕೆಂಪು, ಊತ ಅಥವಾ ಕೀವು ಮುಂತಾದ ಸೋಂಕಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಿರಿ.

--

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.--