ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪರದೆ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದ ಕಿವಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾರ್ಗ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯುವುದು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೂ. ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಕಂಡ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಬದಲಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಚಿತ್ರಣ
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೋರಾಟದ ಪರವಾಗಿ ನಿಜವಾದ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಬೆಂಬಲ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ನೂರಾರು ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ. ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಪರವಿರುವವರು ಇದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಗಳ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡದ ಬಳಕೆದಾರರ ಫೀಡ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ವಿಷಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಹಜ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ, ಯೋಜಿತ ಪ್ರಚಾರದ ಸೂಚನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಣ ನೀಡಿದ ಪ್ರಚಾರ
ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲು ಪ್ರಭಾವಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡಿ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಣ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಪೊಲೀಸರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಕ್ರಿಯತೆ
ದಿಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತೀ ಘಟನೆಗೂ ತಮ್ಮ ಪರವಾದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕು ಅವರಿಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದ ಕಥನ ಮಾತ್ರ ಜೋರಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಾಗ ಸತ್ಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೌನ ಮತ್ತು ಬಂಧನ
ಕೆಲವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿವೆ. ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಲಿ, ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ‘ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಔಟ್’ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸತ್ಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವವರನ್ನೇ ತಡೆದರೆ, ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ ಮಾತ್ರ.
ಬಿಗಿ ಭದ್ರತೆ
10ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. ಯಾವುದೇ ಗುಂಪು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಅದನ್ನು ಚದುರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅದು ಹತ್ತಿಕ್ಕಬಾರದು.
ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತವೆ: ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ಯಾವ ಪೋಸ್ಟ್ ನಮ್ಮ ಫೀಡ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಯಾರದೋ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಫಲವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ರೀಲ್ ನೋಡಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಬೇಕು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಜನರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದು ಬಿಡುವುದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷ ಮಾಹಿತಿ ಜನರಿಗೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.