ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವೇನು?

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇಕಡಾ 4.83ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 5.54ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೋಮವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಬಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ವಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಕೂಡ "ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಣದುಬ್ಬರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐನ ಈ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, "ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸೂಚನೆಗಳಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೇಳಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐಸಿಐಸಿಐ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಡೀಲರ್‌ಶಿಪ್‌ನ (I-SEC PD) ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಮಾತನಾಡಿ, "ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸರಬರಾಜಿನ ವ್ಯತ್ಯಯ ಎಂದು ಹಗುರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (CPI) ಹಣದುಬ್ಬರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹಣದುಬ್ಬರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಒಮ್ಮುತ ಮೂಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಹಣದುಬ್ಬರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುವುದು ಎಂದರೇನು?

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹಣದುಬ್ಬರವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗಳು ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳೆಡೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಬ್ಬುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಮೊದಲು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಶೇಕಡಾ 4ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಎಷ್ಟು? ಶೇಕಡಾ 4 ಯಾಕೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಮಧ್ಯಮಾವಧಿ ಗುರಿಯು ಶೇಕಡಾ 2ರಿಂದ 6ರ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 4 ಆಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಶೇಕಡಾ 4ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವು ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ 358 ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ 65 ವಸ್ತುಗಳು ಶೇಕಡಾ 4 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹುತೇಕ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿ 129ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

ಆದರೆ, ಬೆಲೆಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಕೇವಲ ಹಣದುಬ್ಬರ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಅಳತೆಗೋಲಲ್ಲ.

ಹಣದುಬ್ಬರ ಎಂದರೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆ , ಅಂದರೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರ ಹಣದುಬ್ಬರವೆಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿವಿಧ ಬೆಲೆಗಳು ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು. ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ, ಹಣದುಬ್ಬರ ದರವು 2026 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, 2025 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ, ಅದು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಬೆಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ಸತತ ಬೆಲೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಬೆಲೆಗಳು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಲೆಗಳ ಚಲನೆ (price momentum) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ 358 ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ 236 ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಹಿಂದಿನ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 319ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಡಿಫ್ಯೂಷನ್ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು:

ಹಣದುಬ್ಬರವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸರಳವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು 'ಡಿಫ್ಯೂಷನ್ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಂತಹ' ಇತರ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಸರಳ ವಿಧಾನಗಳಂತೆ, ಡಿಫ್ಯೂಷನ್ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಕೂಡ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಇವು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 0.01ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ, ಶೇಕಡಾ 1ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುವಿನಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಿಪಿಐಗಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಡಿಫ್ಯೂಷನ್ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಐ ಬುಟ್ಟಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 46ರಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳು ಶೇಕಡಾ 4ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 37ರಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 16ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇಕಡಾ 37ರಷ್ಟಿದ್ದಾಗಲೂ, ಈ ಏರಿಕೆಯು "ಹಣದುಬ್ಬರದ ಒತ್ತಡವು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೊಮುರಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಶೇಕಡಾ 37ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು "ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ" ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನೊಮುರಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಣದುಬ್ಬರ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಕೇವಲ ಸಿಪಿಐ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವೇತನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ "ಹಣದುಬ್ಬರ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರತೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ". ಆದರೆ ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.

ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನೊಮುರಾ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಂದಾಜುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಂಬರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅವರ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಒತ್ತಡವು ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ರೆಪೊ ದರವು ಅಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಸೋಮವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿಪಿಐ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನಂತರ, ಮುಂಬರುವ 4ರಿಂದ 6 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ 0.50ರಿಂದ 0.75ರಷ್ಟು (50-75 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು) ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೃಪೆ: indianexpress.com