ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳು ಭಾರತದ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು GDPಯನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯದಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತದ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಸಿಗದಂತಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ನದಿಗಳು ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ನಿಧಾನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ವರದಿಯೊಂದು ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

‘ಎ ರೆಸಿಲಿಯಂಟ್ ಹಿಮಾಲಯ: ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ರೀಜನ್ ಅಟ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಂಗ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಪ್ರೋಸ್ಪೆರಿಟಿ’ (A resilient Himalaya: protecting a region at risk and securing future prosperity) ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್ (Systemiq), ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಮೌಂಟನ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೇಪಾಳದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಮೌಂಟನ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (ICIMOD) ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಜಿ.ಬಿ. ಪಂತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿವೆ.

ಈ ವರದಿಯು 64.8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಭಾರತದ 2024ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾ 21.5ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾ 21.5ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಹಾನಿಯ ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಹಿಮಾಲಯದ ನೀರಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ವರದಿಯು ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಾನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಭಾರತವು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನೂ ಸಹ ವರದಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹಿಮನದಿಗಳು ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಹಿಮನದಿಗಳು ನೀರಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ನೀರನ್ನು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಸಿಲಿರುವಾಗ ಕರಗಿದ ನೀರನ್ನು ನದಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕರಗುವಿಕೆ ವೇಗಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಅನಂತ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ‘ಪೀಕ್ ವಾಟರ್’ (Peak Water) ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ಹಿಮನದಿ ಕರಗುವ ನೀರು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುವ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಆ ನಂತರ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಮೀಸಲು ಕುಗ್ಗಿದಂತೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, 2100ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಿಮನದಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80ರಷ್ಟನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯವು ಸಿಂಧೂ, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜೀವತುಂಬುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

“ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ತರುವ ನದಿಗಳೇ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ನೀರನ್ನೂ ಸಹ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ಹಾಗೂ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚಹಾ, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ” ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ಜಿಡಿಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ವರದಿಯು ಬಳಸಲಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: “(1) ನೇರ: ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಿಎಸ್‌ಡಿಪಿ (GSDP), (2) ಪರೋಕ್ಷ: ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ಜಲ ಮರುಪೂರಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕೆಳಭಾಗದ ಕೃಷಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು (ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಮತ್ತು (3) ಪ್ರೇರಿತ: ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು) ಹಾಗೂ ವೇತನ-ಖರ್ಚು ಪರಿಣಾಮಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು).”

ಹಿಮಾಲಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಪತ್ತು ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವರದಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಶೇಕಡಾ 18ರಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಶೇಕಡಾ 35ರಷ್ಟು ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಪತ್ತುಗಳು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಾಲದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲದ ನಂಟು

ಅಪೂರ್ಣ ದಹನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣವಾದ ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲವು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ವರದಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

“ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲವೇ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕುಲುಮೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಶೇಕಡಾ 32–42ರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಲುಮೆಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದೇ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು” ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲು, ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಧಿಯನ್ನು ವರದಿಯು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲದ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ತಜ್ಞರೂ ಸಹ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲವು ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲೆ ನಿಜವಾದ, ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅದು ಹಿಮದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಹಿಮವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಬದಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಾದ್ಯಂತ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ‘ಹಿಮ ಕಪ್ಪಾಗಿಸುವ’ ಪರಿಣಾಮವೊಂದೇ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 40 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಶಾಖೆಯಾದ ಗೇಟ್‌ವೇ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ನಿಮಿಶ್ ಸಿಂಗ್ ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ ಎಂದ ಸಿಂಗ್, ಕುಲುಮೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿವೆ. ಇಂಧನವು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉರಿಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ‘ಜಿಗ್‌ಜಾಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ಕ್ಕೆ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಕಣಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 70ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 20–30ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಅಸಮವಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜಿಗ್‌ಜಾಗ್ ಕುಲುಮೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಇನ್ನೂ ಶೇಕಡಾ 56ರಷ್ಟರಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಉಳಿದ ಭಾರತವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಮಧ್ಯೆ, “ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಕುಲುಮೆಗಳು, ಒಲೆಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಸಿಂಗ್.

ಸೌಜನ್ಯ: indianexpress.com