West Bengal | SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ; ಅದಕ್ಕಿರುವ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳೇನು?

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 207 ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮೇ.4ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂತು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1.36 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರನ್ನು "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ" ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ 27 ಲಕ್ಷ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಳಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬಿಜೆಪಿ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿರುವುದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು scroll.in ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಸಂವಿಧಾನಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಚುನಾವಣಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಸ್ಪದ ಮತದಾರರ ಹೊಸ ವರ್ಗವನ್ನು "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ತರಬೇತಿ, ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತದಾರರ-ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಮೂರನೆಯದ್ದು ಮತದಾನದ ಮೊದಲು ಮತದಾರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೊರಗಿರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಳಂಬವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.

ಮೊಸ್ತಾರಿ ಬಾನು Vs ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ" ವರ್ಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಾಗಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮತದಾರರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸದಿರುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ವಿಷಯವು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಮಾನ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೂಲಭೂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ

"ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು" ವರ್ಗವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ದೋಷವೆಂದರೆ "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನುಮಾನಸ್ಪದ ಮತದಾರರ ಹೊಸ ವರ್ಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು. ತಂದೆಯ ಹೆಸರಿನ ಜತೆ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದು, ಪೋಷಕರ ನಡುವಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ವರ್ಗವು ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ (1950), ಚುನಾವಣಾ ನಡವಳಿಕೆ ನಿಯಮಗಳು (1961), ಅಥವಾ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು (1960) ರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತದಾರರ ಅನರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ .ಇವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಾಗರಿಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.

ವರ್ಗಗಳು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯವು ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರ ನಮೂದನ್ನು "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆತ ಶಂಕಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ನಮೂದುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ವಿಶಾಲ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಗುಣಿತ ದೋಷಗಳು, ಕಾಣೆಯಾದ ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರುಗಳು, ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಡೇಟಾ-ಎಂಟ್ರಿ ತಪ್ಪುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆಯೋಗವು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ 324 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

1984ರ ಎ.ಸಿ. ಜೋಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಶಿವನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದಂತೆ, ಸ್ಥಾಪಿತ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನು ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಆಯೋಗವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆಯಲು ಅಥವಾ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದಲ್ಲದೆ, 1995 ರ ಲಾಲ್ ಬಾಬು ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಮತದಾನದ ಖಾತರಿಗಳಿಗೂ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿಡಬಾರದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ನಾಗರಿಕರ ಮತದಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು.

ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಮೌಖಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಆಯೋಗದ ದುರ್ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ಆಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಬಿಹಾರದ SIR "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, ಈ ವರ್ಗವು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿವರವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದು ಕಾನೂನು ರಚನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ.

►ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನಿಯೋಜನೆ

ಎರಡನೇ ವಿಷಯವು ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಡಿ.ಎಸ್. ನಾಯ್ಡು, ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ - "ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ರಚನಾತ್ಮಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಾಗಿವೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ, ದಾಖಲಿಸದ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನೇಮಿಸಿದ "special roll observers" ಅಂದರೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ತರಲಾದ ಹಿರಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಕಳಪೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲಭೂತ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ" ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಕ್ಷಣದ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಮೂಲ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಧಾರವು ಸರಿಯಾದ ಕಾನೂನು ತರಬೇತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬದಲು ಅದಕ್ಕೆ ತೇಪೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು.

►ಚುನಾವಣೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಗಿಯದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಮೂರನೇ ವೈಫಲ್ಯವು ಪರಿಹರಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟವರನ್ನು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮತದಾನದ ದಿನ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ 34 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮೇಲ್ಮನವಿದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಚುನಾವಣೆಯು ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.

ಆತುರದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹೊರಗಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಧಾರವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಾಣಿಯಾಗಿ ಅಂತಿಮ ತತ್ವವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಳಂಬದ ಹೊರೆಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ನಾಗರಿಕನು ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನರ್ಹನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಮತದಾನದಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಬೇಕಾಯಿತು.

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕನನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯವು ಪುರಾವೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರವು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಲ್ ಬಾಬು ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನ ಸ್ವಂತ ತೀರ್ಪು ಈ ನಿಖರವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಮತದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ನಿಜವಾದ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು, ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

►ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರಗಳು

ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಬದಲು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ "ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಆ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಧಾರ, ಮತದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ನ್ಯಾಯಯುತ, ಕಠಿಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗುವವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಹತೆಯ ಊಹೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನವು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಮತದಾನದ ಖಾತರಿ, ಗುರುತಿನ ಆಧಾರಿತ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ವಂತ ಸ್ಥಾಪಿತ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಬದಲಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಳಂಬದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿದಾರರನ್ನು ಪೂರಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಮತಿಸಿದರೂ, ಬಾಕಿ ಇರುವ ಮೇಲ್ಮನವಿಯು ಮತದಾನದ ದಿನದಂದು ನಾಗರಿಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಈ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿತು.

ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು, ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಯ್ಕೆಯ ತೀವ್ರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಬಿಜೆಪಿ ಗೆದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ 31 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳಿಸಲಾದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದೆ. ಅವರ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮತಗಳ ಅಂತರವು ಸರಿಸುಮಾರು 32 ಲಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸುಮಾರು 35 ಲಕ್ಷ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಬಗೆಹರಿಯದೆ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ಟಿಎಂಸಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ, ಆದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚುನಾವಣಾ ಅರ್ಜಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಂಚು. ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮೊದಲು, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಂತದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವುದು ,ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ವಿವಾದವಲ್ಲ, ಆಳವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವೈಫಲ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತದಾನ ನಿಷೇಧ, ತುರ್ತು ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮತದಾನದ ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಆದೇಶವು ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಮತದಾರರನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಡಬೇಕು.