2025ರಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ: ಇಂಡಿಯಾ ಹೇಟ್ ಲ್ಯಾಬ್ ವರದಿ

ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ: ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಹೇಟ್’ (CSOH) ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಹೇಟ್ ಲ್ಯಾಬ್’ (IHL) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ 2025ರ ವರದಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದು, ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.

2025ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 1,318 ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ–ಅಂಶಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿರುವ ‘ಸಮಾನತೆ’ ಮತ್ತು ‘ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ’ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈ ವರದಿ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2023ರಲ್ಲಿ 668 ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, 2024ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ 2025ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 1,318ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 97ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದ ವಾತಾವರಣ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 98ರಷ್ಟು, ಅಂದರೆ 1,289 ಘಟನೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳು ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ. 41ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 162 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದನ್ನು ವರದಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 88ರಷ್ಟು ಬಿಜೆಪಿ ಅಥವಾ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಆಡಳಿತವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಶೇ. 34ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಕೇವಲ ಮೌಖಿಕ ನಿಂದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಸಮಾಜದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುವ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಅಂದರೆ 656 ಪ್ರಕರಣಗಳು ‘ಲವ್ ಜಿಹಾದ್’, ‘ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಿಹಾದ್’ ಹಾಗೂ ‘ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಜಿಹಾದ್’ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಿತೂರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಬಿತ್ತಲು ಇಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.

ಸುಮಾರು 308 ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 136 ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭಾಷಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನುವುದು ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನೂ 120 ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ–ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲಿನ ನೇರ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. 141 ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ‘ಗೆದ್ದಲುಗಳು’, ‘ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು’, ‘ಹುಳಗಳು’, ‘ಜೋಂಬಿಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಮಾನವೀಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ.

ಈ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ವರದಿಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ (VHP), ಬಜರಂಗದಳ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ (AHP) ನಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಹಿಂದಿನ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವವರು’ ಎಂದು ವರದಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪುಷ್ಕರ್ ಸಿಂಗ್ ಧಾಮಿ ಅವರು 71 ಭಾಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವೀಣ್ ತೊಗಾಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಸಾಧು–ಸಂತರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು, ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖವಾಡ ತೊಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವರದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳು ಒಂದು ವೇದಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ದಾಖಲಾಗಿರುವ 1,318 ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ 1,278 ಘಟನೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿವೆ ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ 942 ಮೊದಲ ಅಪ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಹರಡುವ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 246 ಮತ್ತು 67 ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಾಜದ ಧ್ರುವೀಕರಣಕ್ಕೆ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ವರದಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಎವಿಯಾನ್ ಲೈಡಿಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, 2025ರಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಭಾಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, 2025ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಇಲ್ಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಅಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಮತ ಗಳಿಕೆಯ ತಂತ್ರವಲ್ಲ; ಸಮಾಜದ ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಿತ್ತಿ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ದ್ವೇಷದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವೆಂದು ವರದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.

2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ದೊರಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಈಗ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯವು ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿರುವಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸಂವಿಧಾನದ 14 ಮತ್ತು 15ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಒದಗಿಸಿರುವ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯರಹಿತ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ಈ ಪಿಡುಗನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೇವಲ ವರದಿಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು IHL ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ದೂರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯದೆ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (ಸುಮೊಟೋ) ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವರದಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.

ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲಿಗರು ದ್ವೇಷದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ದೇಶದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಅರಿವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ದ್ವೇಷದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹರಡಬೇಕು ಎಂದು ವರದಿ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ವರದಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದಿದ್ದರೆ, 2029ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.