ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್‌ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯಾಗಬೇಕು, ಅದು ಅವರ ಹಕ್ಕು: ಮಾಜಿ ಸಿಜೆಐ ಡಿ.ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್

ಜೈಪುರ: ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಜಾಮೀನು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಿ.ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೈಪುರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ವೀರ್ ಸಾಂಗ್ವಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜೈಲುವಾಸದ ಕುರಿತು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

“ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತತ್ವವೂ, ಜಾಮೀನು ದುರುಪಯೋಗವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಆರೋಪಿಯ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಮುಂದುವರಿದ ಬಂಧನದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಾಂಗ್ವಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ, ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.

“ನಾನು ನನ್ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ತಾನು ಹಿಂಜರಿದಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಜಾಮೀನು ಕುರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೋಟದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪುರಾವೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಆದರೆ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಸಮಂಜಸವಾದ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಸೆರೆವಾಸವೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

“ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳೂ ಸಹ ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

“ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಜಾಮೀನು ನಿಯಮವಾಗಿರಬೇಕು; ಅಪವಾದವಾಗಬಾರದು,” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಜಾಮೀನು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆಯೇ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಂಧನವು ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸುಮಾರು 21,000 ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆರೋಪಿಯು ಅಪರಾಧವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ, ದೇಶದಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಸಂಭವವಿದ್ದರೆ—ಈ ಮೂರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು.

“ಈ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಆರೋಪಿಯು ಜಾಮೀನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಮೀನನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.