ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು!

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿನಾಶವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಲ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಸಾಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಸಾಲವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ, ಸರಿಯಾದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆದಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು.

ಒಂದು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಾಲ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ಬಂದರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸರಕಾರಗಳು ಸಾಲ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಲದ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚವೂ ಏರುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಇದೇ ಸಾಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸಾಧನದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೇ ತಡೆಯುವ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದೇ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೋವಿಡ್-೧೯ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಏರಿಕೆ, ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕುಸಿತ, ಯುದ್ಧಗಳು, ದುರ್ಬಲ ರಫ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿವೆ. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೨೨ರಿಂದ ೨೦೨೪ರ ನಡುವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲದ ಮೂಲಧನ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಹಣಕಾಸಿಗಿಂತ ೭೪೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಪಾವತಿಸಿವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರ ಇದಾಗಿದೆ.

UNCTAD ಪ್ರಕಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲವು ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ೧೧.೭ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಸಾಲ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧.೬ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಿಂತ ಸಾಲ ಸೇವೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಮೀಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರದ ನಡುವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದೇ? ಉತ್ತರ - ಹೌದು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಸಾಲದ ಗಾತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಆದಾಯ, ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ, ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಾಲದ ಕರೆನ್ಸಿ, ಬಡ್ಡಿದರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗವೂ ನಿರ್ಧಾರಕವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಕೊರತೆ, ದೊಡ್ಡ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲ, ದುರ್ಬಲ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮತೋಲನಗಳು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಿದವು. ಇಂಧನ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲದ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅನುಭವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠ ನೀಡುತ್ತದೆ: ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮುಖ್ಯ. ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆದ ದೇಶಕ್ಕೆ ರಫ್ತು ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಲದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಐಎಂಎಫ್ ಬೆಂಬಲ, ಹಣಕಾಸು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ಘಾನಾ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕರೆನ್ಸಿ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸರಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಿ ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಲ್ಲ. ಕೆಲವು emerging marketsಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತೆ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಜಾಂಬಿಯಾ ಕೂಡ ಸಾಲದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ. ದೇಶವು ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ sovereign default ಎದುರಿಸಿತು. ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಆದಾಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರ ಗೊಳಿಸಿದವು. ಜಾಂಬಿಯಾದ ಅನುಭವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ - ಸಾಲದಾತರು ಯಾರು? ಇಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಲವು ಕೇವಲ ಐಎಂಎಫ್ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ bondholders, ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಾಲದಾತರು ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಲದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಅರ್ಜೆಂಟೀನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಉದಾಹರಣೆ. ದೇಶವು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಾಲದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದುಬ್ಬರ, ಕರೆನ್ಸಿ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ದುರ್ಬಲತೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಡಿವೆ. ಆದರೆ ಹಣಕಾಸು ಶಿಸ್ತು, ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪಾಠ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಿಶ್ವಾಸ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಅಗತ್ಯ.

ಈಜಿಪ್ಟ್ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಮದು, ಇಂಧನ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೇವೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸರಕಾರದ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಸಾಲ ಸೇವೆಗೆ ಹೋದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದೇ? ಎರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಬೇಕು.

ಉಗಾಂಡಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಪಾಠ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರ ಸಾಲ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಕಾರದ ಆದಾಯದ ವೇಗ, ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚ, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಲ ಪಾವತಿಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ economic growth ಮತ್ತು debt sustainability ಒಂದೇ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಬಡ್ಡಿದರ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ದೇಶವು ೧೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಬಡ್ಡಿದರ ಶೇ. ೩ ಇದ್ದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೩೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿದರ ಶೇ. ೭ಕ್ಕೆ ಏರಿದರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚ ೭೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಹೊಸ ಸಾಲ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಬಡ್ಡಿದರದ ಬದಲಾ ವಣೆಯಿಂದ ಸರಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆದ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ದುರ್ಬಲವಾದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡಾಲರ್ ಎದುರು ಒಂದು ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ ಶೇ. ೨೦ ಕುಸಿದರೆ, ಡಾಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರ, ವಿನಿಮಯ ದರ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಥವಾ ಜಾಂಬಿಯಾ ದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕಾರಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವೂ ಜಾಗತಿಕ ಬಡ್ಡಿದರ, ತೈಲ ಬೆಲೆ, ರೂಪಾಯಿ ವಿನಿಮಯ ದರ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದ ಗುರಿ ಕೇವಲ ಸಾಲ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಆಗಿರಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಾಲದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಆಗಬೇಕು. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ಬಂದರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಜಿಡಿಪಿ ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಎಲ್ಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಸರಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಲದ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಲದ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು, ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಸಾಲದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಲದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ debt-management ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ. ಸರಕಾರಗಳು ಎಷ್ಟು ಸಾಲ ಪಡೆದಿವೆ, ಯಾರಿಂದ ಪಡೆದಿವೆ, ಯಾವ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ತೀರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಸಾಲದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಾದಾಗ ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ವಿಳಂಬವಾಗಬಾರದು. ವಿಳಂಬವಾದಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಐಎಂಎಫ್‌ನ ೨೦೨೬ರ Fiscal Monitor ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲವು ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. ೯೪ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ೨೦೨೯ರಲ್ಲಿ ಶೇ. ೧೦೦ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಡ್ಡಿ ವೆಚ್ಚ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡಗಳು ಸರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಸಾಲ ತೀರಿಸಬಹುದೇ? ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ - ಸಾಲ ತೀರಿಸುವಾಗಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದೇ?

ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸಾಲದ ಸಂಕಷ್ಟದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಂಬಿಯಾ ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಘಾನಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜೆಂಟೀನ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೂ ಸಾಲ ಸೇವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಗಾಂಡಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದ್ದರೂ ಸಾಲದ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿನಾಶವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಲ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಸಾಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಸಾಲವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ, ಸರಿಯಾದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆದಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು.

ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗ ಬಹುದು-ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಾಗಬಹುದು. ಯಾವ ದಾರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ.