ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಹಳೆಯ ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ?
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನವೂ ಹೌದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ರೂ.2.50 ಲಕ್ಷದಿಂದ ರೂ.4.50 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ರೂ.4.50 ಲಕ್ಷದ ಮಿತಿಯೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ರೂ.8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಅರ್ಥವು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ 4ರ ಅನುಚ್ಛೇದ 46ರ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಸೇರಿದಂತೆ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು. ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಶಯದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಸ್ಸಿ-ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆರವುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, 1945-46ರಿಂದಲೇ ಎಸ್ಸಿ-ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1995-96ರಲ್ಲಿ ರೂ.44,550 ಇದ್ದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2000-01ರಲ್ಲಿ ರೂ.1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ, 2008-09ರಲ್ಲಿ ರೂ.1.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ, 2010-11ರಲ್ಲಿ ರೂ.2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ 2013ರಲ್ಲಿ ರೂ.2.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರದ 13 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಶುಲ್ಕ, ವಸತಿ, ಸಾರಿಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ 2013ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ರೂ.2.5 ಲಕ್ಷದ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ.
ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ರೂ.5 ಅಥವಾ ರೂ.6 ಲಕ್ಷ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆ ಕುಟುಂಬ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಗೃಹ ಸಾಲ, ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರಿಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಗತ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಿದ ನಂತರ ಕುಟುಂಬದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಮೊತ್ತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚವು ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ನರ್ಸಿಂಗ್, ಕೃಷಿ, ಕಾನೂನು, ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶುಲ್ಕದ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್, ಪುಸ್ತಕ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳ ವೆಚ್ಚವೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಬದಲು, ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ರೂ.8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು. ಎಸ್ಸಿ-ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದೆ. ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಅರ್ಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ರೂ. 8 ಲಕ್ಷದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಾಗಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಯೋಜನೆಯ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಮೀಕರಿಸುವ ಬದಲು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 15(4) ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 46 ಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಆಶಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ-2020 ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಎದುರಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಸುಧಾರಣೆಗಳೂ ಅಗತ್ಯ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರತೀ ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಆದಾಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವು ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಒಂದು ಸಾಧನ. ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೂ.2.5 ಲಕ್ಷದ ಹಳೆಯ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬದಲು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ ರೂ.8 ಲಕ್ಷದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮಿತಿಗಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿಯದಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಶಾಶ್ವತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತೃತ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲ; ದೇಶದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವೂ ಹೌದು. ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಭೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಾನತೆಯಾಧಾರಿತ, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047ರ ಗುರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಲಿದೆ.
