ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆಯೇ?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೃಹಿಣಿಯರ ಶ್ರಮದ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಗೃಹಿಣಿಯೊಬ್ಬರ ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಆಚೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ವೃದ್ಧರನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಅಸ್ವಸ್ಥ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ದಿನನಿತ್ಯದ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು - ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಹಜ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಳ ಇಲ್ಲ. ರಜೆ ಇಲ್ಲ. ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನ ಇಲ್ಲ. ಪದೋನ್ನತಿ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ಸಮಯದ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕುಟುಂಬದ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಈ ಶ್ರಮದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಿಣಿಯರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. 2021ರಲ್ಲಿ Kirti vs Oriental Insurance Company ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎನ್.ವಿ. ರಮಣ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧ ಬೋಸ್ ಅವರ ಪೀಠವು ‘ಗೃಹಿಣಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅವರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ನೇರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಚಾರ ಹೊಸದಲ್ಲ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಹಿಳಾ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ The Origin of the Family, Private Property and the State ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮವು ಹೇಗೆ ಕಾಣದ ಶ್ರಮವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಫೆಡೆರಿಸಿ, ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಫೋಲ್ಬರ್, ಮರಿಲಿನ್ ವಾರಿಂಗ್ ಮೊದಲಾದ ಮಹಿಳಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತಕರು ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅದೃಶ್ಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಮರಿಲಿನ್ ವಾರಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ If Women Counted ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮವೇ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಾಜದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಿವೆಯೇ?

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ಮಹಿಳೆ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಮನೆ ಕೆಲಸ. ಆದರೆ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಉದ್ಯೋಗ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಾಯಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ ಡೇ-ಕೇರ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸೇವಾ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗ. ಮನೆಯ ವೃದ್ಧರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಪ್ರೀತಿ. ಆದರೆ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಂಬಳದ ಕೆಲಸ. ಅಂದರೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದು ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ.

ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಸಮಯ ಬಳಕೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು (Time Use Surveys) ಮಹಿಳೆಯರು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಐದರಿಂದ ಏಳು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಅವರು ಈ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ (GDP) ಗಣನೀಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಚಿತ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಶ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯ ದೇಶದ GDPಯ ೧೧ರಿಂದ ೨೭ ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವುದು ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಹಿಳೆಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬಾರದು. ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸದ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಅಂದರೆ ಮನೆ ಕೆಲಸವು ಮಹಿಳೆಯರ ಏಕೈಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು.

ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಯಾಮವೂ ಇದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಪುರುಷರ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ಹೊರಗಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪುರುಷರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಂಬಳ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳೂ ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ, ತಾಯಿ ಎಂದು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗೌರವದ ಭಾಷೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಡಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಸಮಾಜವು ಆಕೆಯನ್ನು ಶ್ರಮಿಕಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಯಾಕೆ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತದೆ? ತಾಯಿ ಎಂದು ಹೊಗಳುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಆ ತಾಯಿಯ ಶ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೌರವದ ಭಾಷೆಯೇ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು, ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ -ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನೆ ಕೆಲಸದ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ನಲುವತ್ತು ಅಥವಾ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಆರೈಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ದೊರೆಯಬೇಕಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟ ಏರಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮನೆ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಡಬಲ್ ಬರ್ಡನ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ಹೊರೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಮಹಿಳೆ ಉದ್ಯೋಗಿಯೂ ಹೌದು, ಗೃಹಿಣಿಯೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಈ ಎರಡನೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಇದು ಮಾನ್ಯತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದು ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಸಮಾಜ ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಕೆಲಸವು ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬದ ಸೇವೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು, ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರ ಆರೈಕೆಯ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿವೆ. ಆ ಕೆಲಸದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವುದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆಯೋ, ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ನಾವು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಬಹುದು.

ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಬಳದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರಮದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊಡುಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಅಡುಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ, ವೃದ್ಧರ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಬೇಕು. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸಹ ಮನೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಗೃಹಿಣಿಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಪಿಂಚಣಿ, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕುಗಳಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಆರೈಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡಬಾರದು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಹುಡುಗರಿಗೆ ಮನೆಯ ಕೆಲಸವು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೂಡಬೇಕು. ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗದೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯ, ತ್ಯಾಗದ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಶ್ರಮದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ

ಗೌರವ ಸಿಗದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತು ನೀಡುವುದಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಋಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ನಗುಗಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಣದ ಶ್ರಮವೂ ಕಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುವುದು ದಯೆಯಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯ.