ನೈತಿಕತೆಯ ಅಧಃಪತನ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ

ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಾಗುತ್ತಿದಾರೆಯೇ? ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಅದು ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಕ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸುತ್ತಲೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆ (ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ.) 2026-27ನೇ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಿಂದ 1ರಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ಹೊಸ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನೈತಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಏಕೆ ಬೇಕು ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ?

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಸೈಬರ್ ಕಿರುಕುಳ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವದ ಕೊರತೆ, ಶಾಲಾ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಒತ್ತಡದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಸನ, ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜೀವನದ ಸಣ್ಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಿ ರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಕಾರಣ, ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆತಿದೆ; ಆದರೆ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅರಿವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬದುಕಲು ಬೇಕಾದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಶಾಲೆಯು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ

ಶಾಲೆಯು ಕೇವಲ ಗಣಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯನಾಗಬಹುದು, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಬಹುದು, ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನಾಗದಿದ್ದರೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೆ, ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅರಿಯದಿದ್ದರೆ, ಆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಇದನ್ನೇ ಮನಗಂಡು ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಯಾವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ?

ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಗೌರವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಕರುಣೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಸಮಾನತೆ, ನಾಗರಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಇವು ಜೀವನದ ಪ್ರತಿದಿನದ ನಡೆ-ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳು.

ಇತರರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಬದುಕುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ

ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಉಪದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ವಿವಿಧ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ನೂರಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಕಥೆ ಹೇಳುವುದು, ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಗಳು, ಪಾತ್ರಾಭಿನಯ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಾಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಏಕೆ?

ಇಂದು ಸಮಾಜ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕಾರಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾಷೆ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಿರುಕುಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ದೊರೆತಿರುವುದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕರುಣೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪಾಠ ಕಲಿತರೆ, ಆತ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕನಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬೇಕು.

ಮಕ್ಕಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಕೊಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುವುದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ. ಆ ಸವಾಲನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲ ಇದು. ಅಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಅದು ಕಾಲದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಹೆಜ್ಜೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಬುದ್ಧಿವಂತರನ್ನಾಗಿಲ್ಲ, ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರೇಮಿಯ ಆಶಯ.