ಸಾಕ್ಷ್ಯರಹಿತ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ; ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಬೆಂಗಳೂರು : ಯಾವುದೇ ಪೂರಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ದೂರುದಾರರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಆರೋಪಗಳ ಆಧಾರಲ್ಲಿ ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಆರೋಪಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದ್ದು, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ 21ರ ಅಡಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿಗೂ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಕಂಪನಿಯೊಂದರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ ಹಾಗೂ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ರದ್ದು ಕೋರಿ ವಿ. ನಾಗರಾಜ ಎಂಬುವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಶ್ರೀಶಾನಂದ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಆದೇಶ ಮಾಡಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರರು ಆರೋಪಿತ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ದೂರುದಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಆಧರಿಸಿ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ರೀತಿ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ, ಆರೋಪ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಲಿದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಕೇವಲ ದೂರಿನಲ್ಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವೇನು, ಆತ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೇಲ್ನೋಟದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖಾ ದಾಖಲೆಗಳು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಲಾಭ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸದೆ ಅವರನ್ನು ಆರೋಪಿಯನ್ನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 420ರ ಅಡಿ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾದರೆ ದೂರುದಾರರಿಗೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಆರೋಪಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಅಕ್ರಮ ಲಾಭ ದೊರೆತಿರಬೇಕು. ಇದು ವಂಚನೆ ಅಪರಾಧದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಅರ್ಜಿದಾರರಿಂದ ದೂರುದಾರರಿಗೆ ತಪ್ಪು ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಲಾಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸೆಕ್ಷ ನ್‌ 420ರಡಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೂ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮೇಲ್ನೋಟದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷ್ಯರಹಿತ ದೋಷಾರೋಪ ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ ಎಂದಿರುವ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.