ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ? ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುವುದೇನು?

ಬೆಂಗಳೂರಿನ SDM ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪಂಚಕರ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಾ. ಅರುಣ್ ಬಿ. ಜೈನರ್ ಅವರು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು (Stroke) ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) ಪ್ರಕಾರ, 2021ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 1.19 ಕೋಟಿ ಹೊಸ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಿಂದ ದೇಹದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂದಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.

ಡಾ. ಅರುಣ್ ಬಿ. ಜೈನರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಕಿರಿದಾಗಬಹುದು. ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದರಿಂದಲೂ ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೊರೆಯದಿದ್ದಾಗ ಅವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಗಾಯವಾದಾಗಲೂ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.”

►ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಬರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು?

ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (High BP), ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಧುಮೇಹ (Diabetes), ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್, ಧೂಮಪಾನ, ಮದ್ಯಪಾನ, ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ, ಅತಿಯಾದ ದೇಹತೂಕ ಮತ್ತು ಜಡ ಜೀವನಶೈಲಿ (ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕೊರತೆ) ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

“ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಾ. ಅರುಣ್.

►ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಹಠಾತ್ ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವು, ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ, ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಮಾತನಾಡಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರಬಹುದು.

►ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಮುಖದ ಒಂದು ಭಾಗ ವಕ್ರವಾಗುವುದು, ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು, ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ನಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಆಲೋಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

►ಸಮಯವೇ ಮೆದುಳು

“ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವೂ ಅಮೂಲ್ಯ. ಕೆಲವು ವಿಧದ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ 4.5 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆತರೆ, ಮೆದುಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಾ. ಅರುಣ್.

ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ದೇಹತೂಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ನುಂಗಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಸಿ, ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು. ರೋಗಿಯ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ, ಭಯ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಯು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು, ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ರೋಗಿಯ ಚೇತರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

►ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯ

ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಆಗಬಹುದಾದ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.

ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಂತರ ಕಳೆದುಹೋದ ಚಲನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Occupational Therapy) ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (Speech Therapy) ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಯುರ್ವೇದದ ಪಂಚಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನರಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.