ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಗೆ ತಾನೇ ನೀಡಿದ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು JNU ರದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದು ಯಾಕೆ?

ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (JNU) ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಚರ್ಚಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿತ್ತು. ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

‘ವಿಭಜಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು: ಆದಿವಾಸಿ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ರಾಜಕೀಯ’ ಎಂಬ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಗುರುತಿಸುವ ‘ವಿಶ್ವ ಆದಿವಾಸಿ ಜನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ’ದ ಅಂಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಭಾರತವೂ 1994ರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ‘ಪೂರ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿರುವುದು’ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಡೀನ್ ಅವರೂ ‘ಪೂರ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಘಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷ ಕಳೆದವರಿಗೆ ‘ಪೂರ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿರುವುದು’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಅಪರಿಚಿತವಲ್ಲ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತೀರ್ಪನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಇದು. ಭಾರತೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಮಾದರಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.

► ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಬಂಧ

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರದ್ದುಗೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಿದ್ದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಬಂಧದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹ.

ಆದಿವಾಸಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಅಧ್ಯಯನವು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ, ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿವೆ, ವಿಮರ್ಶಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಅದು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕೃತಿಯಲ್ಲ.

ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಆದೇಶದ ಬಳಿಕವೇ ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ JNUಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಬಳಿಕ JNUನ ಸ್ವಂತ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತ್ತು.

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಅವರು ತಾವು ಓದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಈಗ ಅದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

► ‘ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ’ದ ನೆಪ?

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾದವು ಇದು ‘ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ’ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ‘ಪೂರ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿರುವುದು’ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಿತ್ತು. ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಲೇಖಕರಾದ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಖಾಲಿದ್ ಅವರು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (UAPA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯದೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕರಣ ಇನ್ನೂ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ‘ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ, ಜೈಲು ಅಪವಾದ’ವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತತ್ವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವಾರ ಅವರು ಸತತ ಆರನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಕಳೆಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅವರ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸದಿರಲು ಸಾಕಾಗುವ ಕಾರಣವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದೆ.

► ‘ಪೂರ್ವಭಾವಿ ವಿಧೇಯತೆ’

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬಳಸಿರುವ ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ‘ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ’ ಅಥವಾ ‘ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಗಿದೆ’ ಎಂಬುದರ ಬದಲು ‘ನಂಬಿಕೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ’, ‘ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ವೈಫಲ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ’ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೇ ಕಾರಣ ಹೇಳುವ ನೆಪವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ತಿಮೋತಿ ಸ್ನೈಡರ್ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಪೂರ್ವಭಾವಿ ವಿಧೇಯತೆ’ ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಅಧಿಕಾರವು ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಅಧಿಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಡೀನ್ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೌನವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆ ಹೊರಬರುವ ಮೊದಲೇ ಒತ್ತಡ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಇದು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಒಂದು ವಿಚಾರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅರ್ಹವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಅದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ JNU ಡೀನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ; ಅಪಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

►ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಯಲ್ಲ

ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಯಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವನ್ನು ಹಠಾತ್ತನೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದ ಸಂಚಾಲಕಿ ನಂದಿನಿ ಸುಂದರ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ V-Dem ಮತ್ತು FAU Erlangen ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂಕ 1ರಲ್ಲಿ 0.14ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. 1900ರಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕವಾಗಿದೆ. 1975–77ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾದ 179 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತ 156ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳೇ ಈ ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.

ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರದ್ದುಗೊಂಡಿರುವುದಲ್ಲ. ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ದಿನದಂದು, ಆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೃತಿಯ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದೆ.

ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸದೆಯೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ‘ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ’ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: indianexpress.com