ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಅವ್ಯವಹಾರ?

ರಾಯಚೂರು: ಸಿರವಾರ ತಾಲೂಕಿನ ಹೊಕ್ರಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಅಶ್ವಿನಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಕೊಲೆಯಾದ ಪ್ರಕರಣದ ಬಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.

2019ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರಕಾರ ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಬಯಲು ಶೌಚಮುಕ್ತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಯಲು ಶೌಚಮುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ (ಒಡಿಎಫ್) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಡಿಎಫ್ ಘೋಷಣೆಯ ಬಳಿಕವೂ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಹಾಗೂ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.

ಆದರೆ ಅಶ್ವಿನಿ ಕೊಲೆಯಾದ ಹೊಕ್ರಾಣಿ ಗ್ರಾಮ ಇಂದಿಗೂ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಶೌಚಮುಕ್ತ ಗ್ರಾಮವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಬಯಲು ಶೌಚಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಅಶ್ವಿನಿ ಕೊಲೆಯಾಗಿರುವುದು, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯವಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಈ ಘಟನೆ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೃಹ ಶೌಚಾಲಯ (ಐಎಚ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್) ಯೋಜನೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಐಎಂಐಎಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2017-18ರಿಂದ 2026-27ರವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 51,09,303 ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ 10,95,374, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ 5,16,220, ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ 33,26,031, ಅತಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರ 98,529, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮನೆಯಿಲ್ಲದ 11,612, ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿರುವ 13,740 ಹಾಗೂ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 1,360 ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ 46,436 ಇತರೆ ಹಾಗೂ 1,89,776 ದಿವ್ಯಾಂಗಸ್ನೇಹಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೀಗ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಒಡಿಎಫ್ ಗ್ರಾಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ವಲಸೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ-ಪಂಗಡದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸಭೆ, ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ, ವೀಡಿಯೊ ದಾಖಲೀಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಿರವಾರ ತಾಲೂಕಿನ ಗಣದಿನ್ನಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊಕ್ರಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಒಡಿಎಫ್ ಘೋಷಣೆಯ ಬಳಿಕವೂ ನಿರಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಹೊಕ್ರಾಣಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 434 ಮನೆಗಳಿದ್ದರೂ 440 ಮನೆಗಳಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಹೊಕ್ರಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗಣದಿನ್ನಿ, ಮಾಚನೂರು, ಕವಿತಾಳ, ಅತ್ತನೂರು, ಮಲ್ಲಟ, ಬುದ್ದಿನ್ನಿ, ಕಲ್ಲೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಭವನವಿರುವ ಯಕ್ಲಾಸಪೂರು ಹಾಗೂ ಸಮೀಪದ ಅಸ್ಕಿಹಾಳ, ದಿನ್ನಿ, ಮನ್ಸಲಾಪೂರು, ಮರ್ಚೆಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಯಲು ಶೌಚಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಿಎಫ್ ಆಗಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಸಚಿವರ ಸೂಚನೆ; ಸೆ.20ರೊಳಗೆ ವರದಿ

ಹೊಕ್ರಾಣಿಯ ಅಶ್ವಿನಿ, ಲಿಂಗಸುಗೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕರಡಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ರಾಣೆಮ್ಮ ಹಾಗೂ ದೇವದುರ್ಗದ ಭೂಮಾನಂದ ಅವರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವ ಕೆ.ಎಚ್. ಮುನಿಯಪ್ಪ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಸ್‌ಸಿ-ಎಸ್‌ಟಿ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತು ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರು ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಿಂದ ವರದಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜಿ.ಪಂ. ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇದೀಗ ಸಚಿವರ ಸೂಚನೆ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾದ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಈಶ್ವರ್ ಕುಮಾರ ಕಾಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಸೆ.20ರ ಗಡುವು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಪರಿಶೀಲನೆ, ತನಿಖೆಯ ಹಂತ ಹಾಗೂ ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಿ.ಪಂ. ಸಿಇಒ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗೆ ಒತ್ತಾಯ

ಅಶ್ವಿನಿ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ಬಳಿಕ ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಛಲವಾದಿ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನಡೆದಿರುವ ಅವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬಯಲು ಶೌಚಮುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೂ ಹಲವೆಡೆ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶೌಚಾಲಯಗಳೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅನುದಾನದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು. ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರದಿಯನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.