ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಶೇ.75ರಷ್ಟು ಕುಲಪತಿಗಳು ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ!

ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಹುದ್ದೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕುಲಪತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಆಂಗ್ಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಆಧಾರಿತ ವರದಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ವಿವಿಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿರುವ ಐದು ಮಂದಿ ಮಾಜಿ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿವಿಗಳ 20 ಜನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಸೇರಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯ್ದ ಕುಲಪತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ.75ರಷ್ಟು ಕುಲಪತಿಗಳು ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕುಲಪತಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಕುರಿತು ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕುಲಪತಿಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಚಯವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಕೊರತೆ, ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ತರಗತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಜ್ಞರಿಗಿಂತ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪದವಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ, ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ, ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಆಳವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಇರಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರ ಹಣಕಾಸು, ಕಟ್ಟಡ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನಾಯಕ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಿವಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು, ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು, ಬೋಧನೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ 2014-15ರಿಂದ 2021-22ರವರೆಗೆ 341 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಾಖಲಾತಿ 3.42 ಕೋಟಿಯಿಂದ 4.33 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಕಾರ 2026ರ ಕಿS ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ 54 ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. 2015ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 11 ಆಗಿತ್ತು. ಐಐಟಿ ದಿಲ್ಲಿ 123ನೇ ಸ್ಥಾನ, ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ 129ನೇ ಸ್ಥಾನ, ಐಐಟಿ ಮದರಾಸ್ 180ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಐಐಎಸ್‌ಸಿ ಬೆಂಗಳೂರು 219ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಐಐಟಿ ಮದರಾಸ್ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 227ರಿಂದ 180 ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ 2025ರ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕದ 32 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಕುಲಪತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಡಾ. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮಹಾರಾಣಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮಂಡ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ನೃಪತುಂಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಸಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸೇರಿದ್ದವು. ಮೈಸೂರು ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕುಲಸಚಿವರ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿ 2 ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕುಲಪತಿಗಳು ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬಹುದಾದರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಹೊಸ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿತ್ತು.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಕುಲಪತಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಹುದ್ದೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ, ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುಭವ, ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬೇಕು. ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಸರಕಾರದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಪರ್ಕವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಾದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ವಾಯತ್ತೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಕುಲಪತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಬೇಕು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇವಲ ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಲಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೈಜ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಬೇಕು. ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ, ಬಡತನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ, ವಲಸೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಜ್ಞಾನಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು.

ಇದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂಪತ್ತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಶೋಧನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕುಲಪತಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಸಂಶೋಧಕರು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆಯಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲು, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕುಲಪತಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅನುಭವ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ, ನೈತಿಕ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದೇ ರೀತಿ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಖಚಿತವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಸಮನ್ವಯವೇ ಅಗತ್ಯ.

ಇಂದು ಭಾರತ ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಾಜದಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಚಿಂತನೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಕಡತಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗಿಂತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುವ, ಯುವಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 ಕೂಡ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತೆ, ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ನಾಯಕತ್ವ ನೇಮಕಾತಿ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಕುಲಪತಿ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರು ಏನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕು. ಎಷ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಎಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುದಾನ ತಂದಿದ್ದಾರೆ? ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ? ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ಅನುಭವವಿದೆಯೇ? ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೇಗಿದೆ? ಮುಂದಿನ ಐದು ಅಥವಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇನು?

ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು ಕುಲಪತಿಯಾಗಬೇಕು? ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕುಲಪತಿ ಒಂದು ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ, ನೂರಾರು ಶಿಕ್ಷಕರ ವೃತ್ತಿಪರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬೌದ್ಧಿಕ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ದೊರೆತಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲು ಸಾಧ್ಯ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕುಲಪತಿ ಬೇಡ; ಅದರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕ ಬೇಕು.