‘ಸುಲ್ತಾನನ ಸಭಾಂಗಣ’ ವಿಜಯಪುರದ ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್

ವಿಜಯಪುರ: ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಮಿಲಾದುನ್ನಬಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ವಿಜಯಪುರದ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಗಡ್ಡವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುವ ‘ಮೋಯಿ-ಎ-ಮುಬಾರಕ್’ ಕೂಡ ಒಂದು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1596ರಲ್ಲಿ ಮದೀನಾ ಮುನವ್ವರದಿಂದ ದನ್ನು ವಿಜಯಪುರಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಅರಸರ ಕಾಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಿಲಾದುನ್ನಬಿಯಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯಪುರದ ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ 2 ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1646ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಜನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನ್ಯಾಯಸಭೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ದಾದ್ ಮಹಲ್’ (ನ್ಯಾಯ ಸಭಾಂಗಣ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪವಿತ್ರ ಗಡ್ಡದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಡದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಸಭೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವು ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ಮರದ ಕಂಬಗಳ ಅಪರೂಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ :

ವಿಜಯಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್ ನ ಬೃಹತ್ ತೇಗದ ಮರದ ಕಂಬಗಳು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ದಖ್ಖನ್ ಶೈಲಿಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ಮರದ ರಚನೆ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ.

ಮಹಲ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರು ಬಿಡಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದು ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಂದಿನ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಹಲ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಂಡವೂ (ಕಲ್ಯಾಣಿ) ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ. ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದ ಭೂಗತ ಅಂತರ್ಜಲ ಕಾಲುವೆ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹೊಂಡ ಬತ್ತುವುದಿಲ್ಲ .

ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್: ಆಸಾರ್ ಉರೂಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಲ್ ದೀಪಾಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಭಾಗದ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪುಟ್ಟ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕು ಹಾಗೂ ದೀಪಾಲಂಕೃತ ಮಹಲ್ ಉರುಸ್ನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಿಲಾದುನ್ನಬಿ ಮತ್ತು ಆಸಾರ್ ಉರೂಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ನಗರದ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಜರತ್ ಹಾಸಿಂಪೀರ್ ದರ್ಗಾದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಗೋಲಗುಮ್ಮಟ, ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕವ್ವಾಲಿ, ನಾತ್ ಗೀತೆಗಳು, ಮದೀನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಂದರ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಿಜಯಪುರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ಇದು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ,ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್ ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ.

ಆಸಾರ್ ಮಹಲ್ ವಿಜಯಪುರದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ.