ವಿಧಾನಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮೊಳಗಬೇಕಿದೆ ಸೌಹಾರ್ದದ ಧ್ವನಿ

ವಿಧಾನಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುವುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಪ್ರತೀಕವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ, ಜನಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ. ಕನ್ನಡದ ಗೌರವ, ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಸಹಜವೂ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವಿಲ್ಲವೇ? ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾವನೆ, ಹೋರಾಟ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇರಬಾರದೇ? ಕನ್ನಡವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉರ್ದುವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಗೌರವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆತ್ತಲು ಉರ್ದುವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಉರ್ದುವಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಲು ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಉರ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದು ನಿನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಬೀದರ್, ಕಲಬುರಗಿ, ವಿಜಯಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಖನಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಕೂಡ ಉರ್ದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ದಖನಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಖನಿ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸರಳ ಪ್ರತಿರೂಪವಲ್ಲ; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಬೆಳೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಾಲಘಟ್ಟ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕವಿತೆಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬರಹಗಳು ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಉರ್ದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೂ ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಂತನೆ, ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದೆ ತಂದವು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿಯಂತಹ ಜನಸಂಪರ್ಕದ ಭಾಷಾ ರೂಪಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಉರ್ದುವನ್ನು ಕೇವಲ ಧರ್ಮದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯು ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಿಂತನೆ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂವಾದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಉರ್ದು ಗಝಲ್, ನಜ್ಮ್, ಕಾದಂಬರಿ, ಕಥೆ, ನಾಟಕ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೃದ್ಧ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರಂಪರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರವು 1977ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಉರ್ದು ಅಕಾಡಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಸೇರಿವೆ. ಅಕಾಡಮಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ದಖನಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ, ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುವಾದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಸರಕಾರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಉರ್ದುವಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ?

ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಉರ್ದುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿವರಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ ಉರ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉರ್ದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯ್ಕೆ ವಿಷಯವೂ ಇದೆ.ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವಿಲ್ಲವೇ? ಗೌರವ ಇದೆ ಎಂದಾದರೆ ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಕಾಡಮಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕೇ? ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಲ್ಲವೇ?

ವಿಧಾನಸೌಧ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತ. ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರ ಶ್ರಮವಿದೆ. ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕನಸಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದುಡಿದವರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಕೈಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ, ಅನೇಕ ಜನರ ಬೆವರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ವಿಧಾನಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಬಾರದೇ? ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ತಾರತಮ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದಾದರೆ, ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಕೇತದ ಮುಂದೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ವಿಶಾಲ ಮನಸ್ಸು ಇರಬಾರದೇ? ಆಗಿಲ್ಲದ ತಾರತಮ್ಯ, ಮುನಿಸು ಈಗೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಇದು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮಾತಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನ ಅಚಲವಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗೌರವದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಮುಖ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸ ಬಹುದು. ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಉರ್ದು ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳದೆ, ಉರ್ದುಗಾಗಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಿನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ದಿನಾಂಕ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಉರ್ದು ಅಕಾಡಮಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರು ಚರ್ಚಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.

ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೇವಲ ಮುಶಾಯಿರಾ ಅಥವಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಖನಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಉರ್ದು-ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಪರಂಪರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಉರ್ದು ರಂಗಭೂಮಿ, ಮಹಿಳಾ ಉರ್ದು ಬರಹಗಾರರ ಕೊಡುಗೆ, ಉರ್ದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು, ಯುವಜನರಿಗೆ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ-ಉರ್ದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದವಾದರೆ ಕನ್ನಡ ಓದುಗರಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಅನುವಾದವಾದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅನುವಾದವು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿನಿಮಯವಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದವೂ ಹೌದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉರ್ದು ಅಕಾಡಮಿಯೇ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ದಖನಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದರೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬದಲು ಕನ್ನಡದ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಹೇಗೆ ಗೌರವದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗ. ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಠಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಭಾಷಾ ಸಮಾಜದ ಶಕ್ತಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂವಾದದಲ್ಲಿದೆ.ಇಂದು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಗಳ ಉಳಿವು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಅನುವಾದ, ಮಾಧ್ಯಮ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಉರ್ದು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜ್ಞಾನವೂ ಇರಲಿ; ಕನ್ನಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಉರ್ದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯವೂ ಇರಲಿ. ಬಹುಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಯುವಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬಲ್ಲದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಅದು ಭಾಷಾ ಹಕ್ಕು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮರಣೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಧಾನಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿ ಮೊಳಗುವುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆ. ಅದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಧ್ವನಿಯೂ ಮೊಳಗಿದರೆ ಅದು ಕನ್ನಡದ ಸೋಲಲ್ಲ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನಡೆ ಅಲ್ಲ.

ಭಾಷೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಗೋಡೆಯಾಗಬಾರದು; ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಬೇಕು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇರುವಷ್ಟೇ ಗೌರವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯ ಕನ್ನಡದ ವಿರೋಧವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ವಿಶಾಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಆಶಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗೆ ಗೌರವವಿಲ್ಲವೇ? ಇದ್ದರೆ ಆ ಗೌರವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಗೋಚರಿಸಬಾರದೇ? ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನೆನಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ, ಕರ್ನಾಟಕದ ದಖನಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿರುವ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆ ದೊರೆಯಬಾರದೇ?

ವಿಧಾನಸೌಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕೈಗಳ ಶ್ರಮ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿರ್ಮಾಣ ಯಾರೊಬ್ಬರದ್ದಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ರದ್ದೂ. ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ; ಅದು ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ; ಉರ್ದು ನಮ್ಮ ಬಹುಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ, ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ-ನಿಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ; ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಗೌರವ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವೇ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿಜವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ.

(ಲೇಖಕರು: ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು)