ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವೆಯರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಪುಟದ ವಾಸ್ತವ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಈಗಿನ ಸಂಪುಟ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಒಡೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ನೋಡದೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾರಿ ನ್ಯಾಯ ಸಾಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ಘೋಷಣೆ ಚುನಾವಣಾ ಜುಮ್ಲಾ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಎನ್ನುವುದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯ. ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಘೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದೇಶದ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ನಾಯಕರೆಲ್ಲ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾರಿ ನ್ಯಾಯ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಎಂದು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪಕ್ಷ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಆ ಮಾತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಂಪುಟವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತೀ ಕುಟುಂಬದ ಯಜಮಾನಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ 2,000 ರೂಪಾಯಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಶೇ. 51ರಷ್ಟು ಇರುವ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 135 ಸ್ಥಾನ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು.

ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಪುಟ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 14 ಸಚಿವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 49 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರೂ, ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೂ, ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಶೂನ್ಯ. ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಸತ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ತನ್ನದೇ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಯಾಕೆ ಬೇಕು?

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಭದ್ರತೆ, ಉದ್ಯೋಗದಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಮಿಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷ ಸಚಿವರು ಎಷ್ಟೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಸತ್‌ನವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳು ಬೇಕು. ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯುವತಿಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಕರ್ಷಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣದು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ತರಲು ಬಿಜೆಪಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತನಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ದ್ವಿಮುಖ ನೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ತಕರಾರೇನೆಂದರೆ ಅನುಭವಿ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕರ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು. ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ 135 ಶಾಸಕರ ಬಲ ಇದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬರಿಗೂ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೇ? ಹಿಂದಿನ ಬಿಜೆಪಿ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಶಿಕಲಾ ಜೊಲ್ಲೆ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಸರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಟಮ್ಮ, ಉಮಾಶ್ರೀ ಯವರಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಚಿವೆಯರಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಏಕಾಏಕಿ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸಬೂಬು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಾದವೆಂದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸಮೀಕರಣ. ಕುರುಬ, ಲಿಂಗಾಯತ, ಒಕ್ಕಲಿಗ, ಎಸ್‌ಸಿ, ಎಸ್‌ಟಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದು ಜಾತಿಯಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಜಾತಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು. ಇದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಣ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು, ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿ ಇಡುವುದು ನಿಜವಾದ ಸಬಲೀಕರಣವಲ್ಲ. ಇದು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಾತ್ರ, ಅಧಿಕಾರ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲೂ ಬೀರುತ್ತದೆ. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಸ್ತ್ರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಹಿಮಾಚಲ, ತೆಲಂಗಾಣದಂತಹ ತನ್ನದೇ ಸರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ನೋಡಿದರೆ ಆ ನೈತಿಕ ಬಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನೇ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನದು ಬೂಟಾಟಿಕೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಅಂತರ ಇದ್ದರೆ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವರ್ಷ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಸಂಪುಟ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 4ರಿಂದ 5 ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಖಾತೆ ಅಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸು, ಗೃಹ, ಕೈಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹೆಬ್ಬಾಳ್ಕರ್, ನಯನಾ ಮೋಟಮ್ಮ, ರೂಪಕಲಾ ಶಶಿಧರ್‌ರಂತಹ ಶಾಸಕರು ಆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಷ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್, ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್, ನಿಗಮ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಆಗ ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ನಾಯಕತ್ವ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 2028ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೊಸ ಮುಖಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಕೇತ. ಅದನ್ನು ಸಂಸತ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರು ಯೋಜನೆ ಮಾತ್ರ, ಅಧಿಕಾರ ಬೇಡ ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಈಗಿನ ಸಂಪುಟ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಒಡೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ನೋಡದೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾರಿ ನ್ಯಾಯ ಸಾಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶೇ. 33 ಮೀಸಲಾತಿ ಘೋಷಣೆ ಚುನಾವಣಾ ಜುಮ್ಲಾ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.