ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು, ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೊರೆ: ಸಂಸದ ಜಿ. ಕುಮಾರ ನಾಯಕ
ರಾಯಚೂರು: ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಿಲ್ನಿಂದ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ವೆಚ್ಚದವರೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದರ ಹೊರೆ ಕೊನೆಗೆ ಜನರ ಮೇಲೇ ಬೀಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಜನರ ಆಯ್ಕೆಯ ಅವಕಾಶವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ರಾಯಚೂರು ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯ ಜಿ. ಕುಮಾರ ನಾಯಕ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಆಯೋಗ (ಸಿಸಿಐ) ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರದ ಬಳಿಕ ಈ ಆತಂಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. 2020–21ರಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಐ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಇಂತಹ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಿಲೀನಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಕುಮಾರ ನಾಯಕ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 13ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಹಲವು ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕಾರಣ ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಸಿಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಹರ್ಷ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಐ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ 29 ವಿಲೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ 15 ವಿಲೀನ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಸಿಐ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಈಗಿರುವ ಏಕೀಕರಣವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ಪಾಲುದಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನುಭವವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಜನರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂದು ಜಿ. ಕುಮಾರ ನಾಯಕ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್ ನೌಕರರ ಸಂಘವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ 2020ರೊಳಗೆ 75,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 2018ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ₹5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಪರ್ಧೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಆತಂಕವೂ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಹರಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡ್ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಾಗಣೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಹಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ಎಂಎಸ್ಎಂಇಗಳು) ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂದರು.
ಪ್ರಕರಣ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿರುವ ಅವರು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಐ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
