ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷಾಹಂಕಾರ
ಮನ್ನು ಭಂಡಾರಿ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣವು ಆ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮದುವೆಗಳ (ಅದು ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಮದುವೆಯಿರಲಿ) ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ - ರಾಜೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಹಂಕಾರಿಗಳು, ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠುರರಾದ ಗಂಡಂದಿರಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನು ತೊರೆಯುವ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ಇತ್ತು.
► ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ 1929ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇವತ್ತಿಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ವೂಲ್ಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಬದಲು ಸಮಾಜವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಪಕ್ಷಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಪುರುಷ ಬರಹಗಾರರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಬರವಣಿಗೆಯಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆಯಲು, ಅವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎರಡೂ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕಥೆ ಬರೆಯಲು ಹಣ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಿರಬೇಕು ಎಂಬ ವೂಲ್ಫ್ ಮಾತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
► ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಸ್ವತಃ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಹೇಳದ ಬೇರೊಂದು ವಿಷಯವೂ ಇತ್ತು. ಅದೆಂದರೆ, ಅವರು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪತಿ ಸ್ವತಃ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ತನಗಿಂತ ತೀರಾ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಕೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ವೂಲ್ಫ್ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ ವರ್ಜೀನಿಯಾರ ಬೈಪೋಲಾರ್ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 1941 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಆದರೂ, ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಗೆ ಬರೆದ ತಮ್ಮ ವಿದಾಯ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅವರಿಗೆ, ‘‘ನೀವು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದಿದ್ದೀರಿ ಮತ್ತು ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯವರು, ನೀವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಯಾರಾದರೂ ಇರಬಹುದಾದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೀರಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನಿಂದ ಹೋಗಿದೆ’’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
► ಹಿಂದಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಮನ್ನು ಭಂಡಾರಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ‘ದಿಸ್ ಟೂ ಈಸ್ ಎ ಸ್ಟೋರಿ’ ಓದುವಾಗ ನನಗೆ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮದುವೆ ಎರಡೂ ನೆನಪಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಇದೀಗಷ್ಟೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು, ಪೂನಂ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಂಡಾರಿ ಅಜ್ಮೀರ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಿಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಆರಂಭಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಿ, ಶೀಲಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಎಂಬ ಹಿಂದಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದವರು. ಈ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಂಡಾರಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ‘‘ಶೀಲಾ ಅವರು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿದರು’’ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. (ಈ ಸಾಲುಗಳು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದವು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಕೋಲ್ಕತಾದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಂಜನ್ ಘೋಷ್ ಅವರು ಯುವ, ಗೊಂದಲಮಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ, ಒಂದು ದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು.)
► ಮನ್ನು ಭಂಡಾರಿ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಅವರು ಬರೆದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ, ಬರಹಗಾರರ ದ್ವೇಷಗಳು, ಪೈಪೋಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ, ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ‘‘ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕಥೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ರೋಮಾಂಚನವಾಯಿತು. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಮತ್ತೆಂದೂ ಅಂತಹ ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ.’’ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ರಶ್ಯನ್ ಬರಹಗಾರ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್, ಮುದ್ರಣವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಇತರ ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರು ಈ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬಹುದು.
► ಮನ್ನು ಭಂಡಾರಿಯವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಅವರ ವಿವಾಹದ ಚಿತ್ರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪಿತೃಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕೋಲ್ಕತಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಬರಹಗಾರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯರಾದ ಕೂಡಲೇ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮನ್ನುಗೆ, ಅವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ‘ಸಮಾನಾಂತರ ಜೀವನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ‘‘ನಮ್ಮ ಜೀವನ ನಮ್ಮದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತೇವೆ’’ ಎಂದು ರಾಜೇಂದ್ರ ಹೇಳಿದರು. ಮನ್ನುವಿನಿಂದ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ದೂರವಿದ್ದು, ತನ್ನ ಪುರುಷ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮನ್ನು ಬರೆದಂತೆ, ಅವರ ಮದುವೆಯು ರಾಜೇಂದ್ರ ಅವರ ಸುಳ್ಳು ಮತ್ತು ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಈ ಕಪಟತನ ಮತ್ತು ವ್ಯಭಿಚಾರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
► ಮನ್ನು ಭಂಡಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ದಿಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಯಾದವ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ‘ಹಂಸ್’ನ ಸಂಪಾದಕರಾದ ನಂತರ, ಯುವ ಬರಹಗಾರರು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಭಂಡಾರಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೋವುಂಟು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಬೇಸರ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರಾಜೇಂದ್ರನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆ. ಅವರು ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆತ ಮನೆಯಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುಟ್ಟ ಮಗಳು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗಲೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ‘‘ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವು ಮತ್ತು ಯಾತನೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.’’
► ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು; ಅವರಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಭೇಟಿಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಕೂಟಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನ್ನು ಅವರ ಎರಡೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವರು ರಾಜೇಂದ್ರ. ಆದರೂ, ಮನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ, ‘‘ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ, ನಾನು ರಾಜೇಂದ್ರನ ನಿರಂತರ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗಿನ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯೇ ಹೊತ್ತಿದ್ದಳು. ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ನಿರಂತರ ಹೊಡೆತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿನ್ನಡೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.’’
► ತನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ರಾಜೇಂದ್ರನ ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾತ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅನನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಮನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಂಡತಿ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದೇ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನರ್ಸ್ನಂತಿರಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುವ ಈ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅರುವತ್ತು ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ತಕ್ಷಣ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಹೆಂಡತಿಯರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
