ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು

ಕೃಷ್ಣನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿಎಂಎಂ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು. ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಿಎಂಎಂ ಈ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯ ಮೇಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಾಳಿ ಎಂದು ನೋಡಿತು. ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅರುವತ್ತರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಲುವತ್ತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮೋದ್ ಮಹಾಜನ್ ಅವರು ಐವತ್ತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಯಾದರು. ವಿಮಾನ, ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜೇಶ್ ಪೈಲಟ್, ಮಾಧವರಾವ್ ಸಿಂಧಿಯಾ, ವೈ.ಎಸ್. ರಾಜಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಜೀವನಪ್ರಯಾಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅವರು ಇನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಅವರ ನಂತರದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು?

ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಾಯಕ ಶಂಕರ್ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿಯವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣವು ಈಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಸಾವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನೋವುಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಚಳವಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬಹುಶಃ ಅದರಿಂದ ಅದು ಇನ್ನೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಅವರನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ನಲುವತ್ತರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಅವರು ಭೂಮಿಯ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕರಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಗೂಂಡಾಗಳು ಕೊಂದರು.

ನಾನು ಈ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉಪಾಖ್ಯಾನ ಲೇಖನವನ್ನು ಮೊದಲು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಾನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಏನನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ರಾಧಿಕಾ ಕೃಷ್ಣನ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. Shankar Guha Niyogi: A Politics in Red and Green ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆ.

1943ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಿಲಾಯಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಹಾದಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಬಳದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಅವರು ಆದಿವಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯ ನೀರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನೀತಿಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.

೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡ ಗಣಿ ಶ್ರಮಿಕ ಸಂಘವನ್ನು (ಸಿಎಂಎಸ್‌ಎಸ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾದರು. ಅದರ ಹೆಸರೇ ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (ಸಿಎಂಎಂ) ಎಂಬ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಂಘಟನೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್, ಸಿಎಂಎಸ್‌ಎಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ಸಿಎಂಎಂ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗ, ಯುವ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯವರೆಗೆ, ಸಿಎಂಎಂ ಮತ್ತು ಸಿಎಂಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವು. ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರ ಒಂದು ಗುಂಪು ನಿಯೋಗಿಯನ್ನು ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಾಮದಾಯಕ ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಲೂರಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನ ಪದವೀಧರ ಬಿನಾಯಕ್ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಪುರದ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಪದವೀಧರರಾದ ಸುಧಾ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.

ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಸಿಎಂಎಂ ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ, ಯೋಗ್ಯ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾಕಷ್ಟು ರಜೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗಮನವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದರು. ಆದರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಜೀವನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅವರಿಗೆ ಬರೆಯಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದೇ ವಿರಳ. ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕೆಲವೇ ವಿಸ್ತೃತ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ‘ಹಮಾರಾ ಪರ್ಯಾವರಣ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿಯಿಂದ ರಜನಿ ಬಕ್ಷಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವಾಕ್ಯವಿದೆ: ‘ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಉಸಿರಾಡಿದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ನಮಗಿಲ್ಲ. ಈ ನದಿ, ಈ ಗಾಳಿ, ಈ ಪರ್ವತ, ಈ ಕಾಡು, ಈ ಚಿಲಿಪಿಲಿಗುಟ್ಟುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು-ಇದು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ. ನಮ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನದಿಗಳು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಉತ್ತೇಜಕ ಗಾಳಿ ಇರುವಂತೆ ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಧುರ ದನಿಯನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ’.

ನೀರು ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಬಯಸುವ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಮಾನವ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಎಂಎಂನ ನೀತಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಸರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮಾಡಿದವು. ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು.

ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರಗಳ ಅವಿವೇಕದ ಆಮದು ಸಮಾಜವನ್ನು ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿಎಂಎಂ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು. ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಿಎಂಎಂ ಈ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆಯ ಮೇಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಾಳಿ ಎಂದು ನೋಡಿತು. ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

‘ಚಿಪ್ಕೋ ಚಳವಳಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದಾಗ, ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಚಿಪ್ಕೋ ನಾಯಕ ಚಂಡಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದೆ. ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಒಬ್ಬ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ, ಭಟ್ (ಅವರು ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿದ್ದಾರೆ) ಎಡಪಂಥೀಯ ಗಾಂಧಿವಾದಿ. ಇಬ್ಬರೂ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೆಲಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇಬ್ಬರೂ ನಿಜವಾದ ತಳಮಟ್ಟದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ರೈತರ ನಡುವೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಮೂಲತಃ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಿಎಂಎಂ ಗೀತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ:

Where there is water to slake every parched throat,

Where every field is irrigated and green,

Where every hand gets work to do,

Where the farmer gets a fair price for his produce,

Where every village has a hospital,

Where every child gets a good education,

Where none is deprived of land and home,

All trace of poverty, oppression, and capitalism removed,

O when will such a Chhattisgarh be?

Where the peasant and worker will rule!

ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವು ಇಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ:

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅನಿಶ್ಚಿತ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ತುಂಬಾ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ).

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಿಂದುತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜಲಚರಗಳ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನದಿಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಗಮಗಳಿಂದ ಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಘೋರ ದಾಳಿಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಂಕರ್ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ (ಮತ್ತು ಚಂಡಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್ ಅವರ) ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಎಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿಯವರ ಕೃತಿಯು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದಂತಹ ಸಣ್ಣ, ಸಂಪ ನ್ಮೂಲ ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ, ಅಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ರೋಮಾಂಚಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು ಎಂದು ಅದು ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಟೊಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಎಐ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರ ತೀಯರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ನಂತರ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ನೋಡುವತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರ ಜ್ಞಾನಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಕ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈ ಅಂಕಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗು ತ್ತಿದೆ. ಸಮಯ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯರು ಶಂಕರ್ ಗುಹಾ ನಿಯೋಗಿಯಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ) ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.