ಬೆಳಗಾವಿ ಕಾಶ್ಮೀರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದೇಕೆ? ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯ ಹಿಂದಿನ ಗುಟ್ಟೇನು?

ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 22ರವರೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಹವಾಮಾನ ಅಂಶಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನದ ನಂತರ ತೀವ್ರವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪನವು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗುಡುಗು-ಮೋಡಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ತೇವಾಂಶವು ಮೋಡಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಯು ಮಾದರಿಗಳು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಬಲಗೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘಟಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಶಾಖ, ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಋತುವಿನಂತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ ಅವು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಮಿನಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಂತೆ ಕಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಏಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ?

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌-ಮೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಖದಿಂದ ಗಾಳಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ತೇವಾಂಶ ಮೋಡಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯುಂಟಾಗಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯನ್ನೂ, ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಬೀಳಬೇಕೆಂದರೆ ಮೋಡಗಳು ಸುಮಾರು 10,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಘನೀಕರಿಸುವ (ಫ್ರೀಜಿಂಗ್) ಗಾಳಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಬೇಕು. ಶಾಖದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲ್ಮುಖ ಹರಿವು ಮೋಡಗಳನ್ನು ಅತಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಹನಿಗಳು ಈ ಘನೀಕರಿಸುವ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಮೇ ಅವಧಿ ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾರು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ನೆಲದ ತಾಪಮಾನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ತೇವಾಂಶವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯ ಮಾದರಿಗಳು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮಿತ ಹವಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಶಾಖ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹವಾಮಾನ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತೇವಾಂಶ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಮೈದಾನಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಾಳಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಳೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವೆಡೆ ಮಾತ್ರ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಏಕೆ?

ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 22ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು, ಮೇಲ್ಮುಖ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಾದರೆ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಮಾಚಾಪುರ ಗ್ರಾಮವಿಡೀ ಬಿಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರೆ, ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಬಹುತೇಕ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರದಿಂದ ಸಂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ಗಾಳಿ ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿರದ ಕಾರಣ ಆಲಿಕಲ್ಲು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಶಾಖ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ವಿರಳ.

ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯ ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣ ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಚ್‌ ನಲ್ಲಿ ಘನೀಕರಿಸುವ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 12,000 ರಿಂದ 15,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಿಷ್ಠ ಮೇಲ್ಮುಖ ಹರಿವು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕಣಗಳನ್ನು ಈ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮೇಲೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಪದರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.