Kerala CM ಯಾರಾಗ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿಲ್ಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್: ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ (TVK) ಪಕ್ಷದ ಸಿ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವಾ ಶರ್ಮಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಾರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನ ಯಾರಿಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ರಚನೆಯಾಗಬೇಕು? ಆ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನೋಡೋಣ.

►ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ

ಕೇರಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಇನ್ನೂ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮೇ 23 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 172ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಾನಸಭೆಯು, ಬೇಗನೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡದೇ ಇದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಿಂದ ನಿಖರವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ."

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಮೇ 24, 2021ರಂದು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅವಧಿ ಮೇ 23, 2026ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜೇತ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಅದನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಸಕರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯರಾಗಿರುವ ಹಂಗಾಮಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಯಾರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟವು ಗೆದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು 356ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ, 172ನೇ ವಿಧಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಸತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಷ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಅವರು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು.”

►ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸದೆ ಪಕ್ಷವು ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದೇ?

ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 164ನೇ ವಿಧಿ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ.” ಹೀಗಾಗಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಹೊರತು ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನಂತರ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.

►ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅಡಚಣೆ ಇದೆ?

ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ವಿ.ಡಿ. ಸತೀಶನ್, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಕೆ.ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ರಮೇಶ್ ಚೆನ್ನಿತ್ತಲ — ಈ ಮೂವರ ಹೆಸರು ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅಂತಿಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಶಾಸಕರಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ತೊಡಕು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

►ಶಾಸಕರಲ್ಲದವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಬಹುದೇ?

ಆಗಬಹುದು. ಸಂವಿಧಾನದ 164(4)ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಅಥವಾ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಾರ್ಚ್ 16, 1971ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 164(4)ನೇ ವಿಧಿಯು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗದೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.