ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ 'ಗೆರಿಮಾಂಡರಿಂಗ್' ಎಂದ ವಿಪಕ್ಷ: ಏನಿದು Gerrymandering? ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂರು ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ವಾರ ಸಂಸತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆದಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.

ನಾವು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಗೌರವ್ ಗೊಗೊಯ್ ಸಂವಿಧಾನ (131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ 2026, ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಮಸೂದೆ 2026 ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ 2026 ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ವೇಳೆ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಗೆರಿಮಾಂಡರಿಂಗ್ ಎಂದು ಗೊಗೊಯ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಗೆರಿಮಾಂಡರಿಂಗ್ ಎಂಬ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಗೆರಿಮಾಂಡರಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಮತದಾರರನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಯಾರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಆದರೂ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಏಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ? ಮಸೂದೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.

ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 543ಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಎರಡು ಬಾರಿ 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಇತ್ತು.

ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಕೋಟಾವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಸದನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಕೋಟಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ 2023ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್‌ ಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2026ರ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. 10 ವರ್ಷದ ಆವರ್ತ ಪ್ರಕಾರ ಅದು 2031ರ ಜನಗಣತಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 2021ರ ಜನಗಣತಿ ಕೋವಿಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ 2031ಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ನಾವು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು.

ಆದರೆ ಈಗ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ 2011ರ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ಭವಿಷ್ಯದ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಮಸೂದೆಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ತರದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನ ಪಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಯವನ್ನು ಇದು ನಿಜವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ’

ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಜ್ಯವಾರು ಸೀಟುಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಈ ದತ್ತಾಂಶವು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು 50%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಅನುಪಾತದ ಪಾಲು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮಿತ್ ಶಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, “ಯಾರಿಗೂ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು “ಖಾತರಿ” ನೀಡಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಸೂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇಲ್ಲ.

ಅಮಿತ್ ಶಾ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ ಈ ಸೂತ್ರವು ಬದಲಾಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಸರಳ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುಮತದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಂತರವೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮಸೂದೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ಸಂವಿಧಾನ (131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು 550ರಿಂದ 850ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ 815 ಸದಸ್ಯರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 35 ಸದಸ್ಯರವರೆಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗರಿಷ್ಠ 850ಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು.

50% ಸ್ಥಿರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು, ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ಈಗ 816 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂದು ಶಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಸೂದೆಗಳು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತವೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಯಾವಾಗ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೊಸ ಮಸೂದೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಹೇಳಿದರೂ, ಇದು ನಿಜವಾದ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನಿಯಮವಾಗಿದೆ.

ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ಸಾಂ (2023) ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (2022)ದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು, ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ 1970ರ ದಶಕದಿಂದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 2023ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಚಿಕ್ಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 50%ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಇದು 63%ರ ಪೂರ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು ಎಂದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮಾನತೆಗೆ ಹತ್ತಿರ ತರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ 2008ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯು ಮತದಾರರ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, 2008ರ ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಅಂದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾದವು.

ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಬೆಂಬಲ ಗುಂಪುಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜವಾದ ಭಯಗಳಿವೆ.

ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ, ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೇ ತತ್ವವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವು ಸರಿಸುಮಾರು 17.5 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಬದಲಾಗಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಧುಬ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತದಾರರಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಧುಬ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಲಾದ ಮತವು ರಾಜ್ಯದ ಬೇರೆಡೆ ಇರುವ ಮತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಧುಬ್ರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತದಾರರನ್ನು ನೆರೆಯ ಬಾರ್ಪೇಟಾದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಇದು ಬಾರ್ಪೇಟಾವನ್ನು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. “ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಬಾರ್ಪೇಟಾ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಎನ್‌ಡಿಎ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಆಗ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ‘gerrymandering’ ಎಂಬ ಪದ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

1812ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪತ್ರಿಕೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗೆಜೆಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಎಲ್ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಗೆರ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್-ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವಂತೆ ಪುನರ್‌ರಚಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಚುನಾವಣಾ ನಕ್ಷೆಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ‘Gerrymandering’ ಎಂಬ ಪದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.

ನಕ್ಷೆಯ ಆಕಾರವು ಪೌರಾಣಿಕ ಸಲಾಮಾಂಡರ್ ಎಂಬ ಹಲ್ಲಿಯಂತಹ ಉಭಯಚರ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನ ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಗವರ್ನರ್ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಸಲಾಮಾಂಡರ್’ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ಈ ಪದವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದು 1848ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಗೆರಿಮಾಂಡರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೊದಲನೆಯದು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರುವ ಮತದಾರರನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯದು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಮತದಾರರನ್ನು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಚದುರಿಸುವುದು, ಇದರಿಂದ ಅವರು ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು: ‘ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿರಬಾರದು’

ಭಾರತದ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಮತದಾರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಿರುಚುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆಗಳು ಕೆಲವು ಭಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಆಯೋಗವು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ.

ಮಸೂದೆಗಳು ಅಂತಹ ಭಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

“ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು 2023ರಲ್ಲೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು” ಎಂದು ತರೂರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸರ್ವಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕೋಟಾವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. “ನಾವು ಕೇವಲ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ, ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

“ನೀವು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೀತಿ, ನೀವು ಯೋಚಿಸದೆ ಮಾಡಿದ ಡಿಮಾನಿಟೈಸೇಶನ್ ನೋಡಿದರೆ ನಮಗೆ ಈ ರಾಜಕೀಯ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಬೇಡ. ಸೂತ್ರ ಏನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ, ಈಶಾನ್ಯ, ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್‌ವಿಂಗಡಣೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಚರ್ಚೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ನಾವು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಕೇರಳದ ಸಂಸದ ತರೂರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.