‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ: ಕರಡು ಮಸೂದೆಯಲ್ಲೇನಿದೆ?

ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಕ್ಕೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೂ ಸಮಾನ ಗೌರವ ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಈ ಕುರಿತ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ತಡೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026’ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971’ಕ್ಕೆ ಈ ಹೊಸ ಮಸೂದೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಕಾಯ್ದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ, ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿಪಿಎಂ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದ ಜಾನ್ ಬ್ರಿಟ್ಟಾಸ್ ಅವರು ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಈ ಮಸೂದೆಯು ದೇಶದ ಬಹುತ್ವ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಸದರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಗೀತೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ತರಲು ಈ ಹೊಸ ಮಸೂದೆಯು 1971ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೆಕ್ಷನ್ 3 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಇವೆರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, “ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ (ಎ) ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆದರೆ ಅಥವಾ (ಬಿ) ಇಂತಹ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಸೇರಿರುವ ಸಭೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ಅಥವಾ ದಂಡ, ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.”

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ 150ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಿತ್ತು.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ 65 ಸಂಸದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 11 ಗಂಟೆ 32 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇತ್ತ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಚರ್ಚೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ 81 ಸದಸ್ಯರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು 12 ಗಂಟೆ 49 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು.

ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿಯ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ವಾಕ್ಸಮರ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರನ್ನು ಓಲೈಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮೋದಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಗೀತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚರಣಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ದೇಶವನ್ನು "ಓಲೈಕೆ ರಾಜಕಾರಣ"ದ ಹಾದಿಗೆ ತಳ್ಳಿತು ಮತ್ತು ಇದೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ದೂರಿದ್ದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ವಯನಾಡ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸದೆ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ವಾದ್ರಾ, ಈ ಗೀತೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ, ಗೀತೆಯ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು "ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು" ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾದ ಚರಣಗಳು ಕೋಮು ಭಾವನೆ ಕೆರಳಿಸುವಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 1937ರಂದು ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ನಿರ್ಣಯದ ನಂತರವೇ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ.

"ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನು (ವಂದೇ ಮಾತರಂ) ಹಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಭೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸದರಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನೂ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ," ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

1950ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ನಡೆದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು, "ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಗೀತೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಈ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟ್ಟಾಸ್ ಅವರು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಈ ಗೀತೆಯ "ಅಗಾಧ ಕೊಡುಗೆ" ವಿವಾದಾತೀತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ "ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಬ್ರಿಟ್ಟಾಸ್, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವೂ "ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, "ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಚರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು, "ನೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅರಿಯದೆಯೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಒತ್ತಡದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗೀತೆಯು "ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚೇತನದ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ."

ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಮೊದಲು 1875ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು ‘ಬಂಗದರ್ಶನ’ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1882ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ‘ಆನಂದಮಠ’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.

ಕಾನೂನು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಲಿದೆ?

ಪ್ರಸ್ತುತ, ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971’ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 2ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು, ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 1ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, 1971ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೌನವಾಗಿದೆ. ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದವು.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡರೆ, ಹೊಸ ಸೆಕ್ಷನ್ ಒಂದನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ, ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯೇ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 505ರಂತಹ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಕದಡುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು) ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗದೆ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೋರಬಹುದಾಗಿದೆ.

‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ?

ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅಂದರೆ 1950ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯು ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಯು ‘ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ’ ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಭೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ "ಸಮಾನ ಗೌರವ" ಎನ್ನುವುದು ಎಂದಿಗೂ "ಸಮಾನ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನ" ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದು ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಗೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಉಭಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ನುಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜುಲೈ 9ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಆದೇಶವು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಈ ಗೀತೆಯು ಕೆಲವು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಆಯಾಮವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ಗೀತೆಯ ನಂತರದ ಚರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಣನೆ ಇತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಗೀತೆಯ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಈಗ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ?

‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆ ರಚನೆಯಾಗಿ 150 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಿಜೆಪಿ ಇದನ್ನು 2025ರಿಂದಲೇ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ 2025ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆ, ಸಂಸತ್ತಿನ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಹಲವು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮಕ್ಕೂ ಈ ಮಸೂದೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಬಂಗಾಳದ ಟಿಎಂಸಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಈ ಗೀತೆಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗೀತೆಯ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚಾ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಇದು ಯಾವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಬಹುದು?

ಸಂಸತ್ತು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು: ಒಂದು ಗೀತೆಗೆ ‘ಅಪಮಾನ’ ಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಏನು ಎಂಬುದು. 1971ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ನುಡಿಯುವಾಗ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಗೀತೆಯನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಕ್ಷೇಪ ಎತ್ತಿದಾಗ ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದವು.

1986ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಬಿಜೋಯ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ vs. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯು ಒಪ್ಪದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸುವುದು ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತ್ತು. ಇದೇ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗೀತೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 19ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ರಕ್ಷಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತನಾಡದೆ ಮೌನವಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ‘ಅಪಮಾನ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದೆ ಒಂದು ಗೀತೆಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಕಾನೂನು, ರಾಜಕೀಯ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಬಾರದು ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಬಹುದೇ? ಅಥವಾ ಈ ಗೀತೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಬಳಕೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದೇ? ಮಸೂದೆಯ ಕರಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಇಂತಹ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳು ಇಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ