Uttar Pradesh | ‘ಸ್ವಯಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕಾರ’: ಆಯುಷ್ ಮಲಿಕ್ ರನ್ನು ಗೃಹಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್: ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದು, 31 ವರ್ಷದ ಆಯುಷ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಗೃಹಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.

ತಾವು ಸ್ವಯಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ತಂದೆ ಬೆದರಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಲಿಕ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂದೀಪ್ ಜೈನ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ‘ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್’ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಆ ಆಯ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ವಿಚಾರ. ಕುಟುಂಬದ ಅಸಮ್ಮತಿಯು ಅಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ಆಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಆಯುಷ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ದೇವ್ರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಮಲಿಕ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಮಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಮಲಿಕ್ ಅವರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬಂಧನದ ಆರೋಪ ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶಾಮೀಲಾದ ಆರೋಪಗಳು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಆಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.

ಬುಧವಾರ ಮಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೈನ್ ಅವರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದರು.

ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು 31 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಬಿ.ಫಾರ್ಮಾ ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಬಲವಂತ, ಬೆದರಿಕೆ, ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಆಮಿಷವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.

ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವು ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ತಾವು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಚಾಂದನಿ ಖುರೇಷಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಮಲಿಕ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವೂ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಜೂನ್ 4, 2026ರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಬಲವಂತ, ಬೆದರಿಕೆ, ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಲಿಕ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮಗನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮಲಿಕ್ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ‘ಬ್ರೈನ್‌ ವಾಶ್‌ʼಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

ತಮ್ಮ ಮಗನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಆತ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಚಾಂದನಿ ಖುರೇಷಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಾವು ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಮಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೂ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ, ಮಲಿಕ್ ವಯಸ್ಕರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮಲಿಕ್ ನೀಡಿದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, ಅವರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಯಾವುದೇ ಬೆದರಿಕೆ, ಬಲವಂತ, ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂವಾದದ ವೇಳೆ ಮಲಿಕ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನಂಬದಿರಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿತು.

ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.

ವಿವಾಹದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಲು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಿರುವ ‘ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ‘ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಯಾರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಬೇಕು ಅಥವಾ ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣವೊಂದೇ ಅಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ಆಧಾರವಾಗಲಾರದು ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿತು.

ಮಲಿಕ್ ಅವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಚರಿಸುವ ತಮ್ಮ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಚಾಂದನಿ ಖುರೇಷಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ಅವರ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯಪಡಲು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಹೇಳಿತು.

‘ಒಮ್ಮೆ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಮುಕ್ತ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗದ ಹೊರತು, ಅಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.

ಸಂವಿಧಾನದ 226ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ, ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಕುರಿತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ಬದಲಿಗೆ, ಯಾವುದು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ತನ್ನದೇ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ತಮ್ಮ ಮಗನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ತಂದೆಗಿರುವ ಕಾಳಜಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹದ್ದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ, ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾದ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಅಂತಹ ಕಾಳಜಿಯು ಮೀರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಮಲಿಕ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಮರ್ಥನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.

ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಾವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು, ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಲಿಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಸೌಜನ್ಯ: livelaw.in