ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಅನುದಾನದ ಪಾಲು ಕುಸಿದಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ದಿಲ್ಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಗೆಲುವು ಸಿಕ್ಕಿದೆ. NEET ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ನೇತೃತ್ವದ ಯುವಜನರು ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದು (ಜುಲೈ 25) ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿದ ಮೊದಲ ಗೆಲುವು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯತ್ತ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.

'The Indian Expressʼ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಅನುದಾನದ ಪಾಲು ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ 2013-14ರಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್‌ ನ ಶೇಕಡ 4.6 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪಾಲು, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಆಡಳಿತದ 2025-26ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇಕಡ 2.5ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆದ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

►ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಎರಡಕ್ಕೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ'ಯಲ್ಲಿ (Concurrent List) ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯ ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಸೂಚಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ, ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳೆರಡೂ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳ ಪಾತ್ರವೇನು ಮತ್ತು ಅವು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ? ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವೊಂದು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಈ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಂತದ (ಅಂದರೆ 9ರಿಂದ 12ನೇ ತರಗತಿ) ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣದ (GER) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (ಅವರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ), ಆ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ವಯೋಮಾನದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ, 100ರಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಬರುವುದೇ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ (GER). ಎರಡನೇ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿರುವ GER ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ನಿಜವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿಹಾರದ GER ಶೇಕಡ 45 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕೇರಳದ್ದು ಶೇಕಡ 94 ರಷ್ಟಿದೆ. ಕಡಿಮೆ GER ಇರುವುದು ಆ ರಾಜ್ಯವು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಲು ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಇದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಹಣ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕದ ಮೊದಲ ಅಂಕಣವು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

2025-26ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. 2008-09ರವರೆಗಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಂತರ ಕೊಂಚ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇರಳವು 2020ರ ಕೋವಿಡ್ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆನಂತರ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. ಗುಜರಾತ್ ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಸಮಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯೇ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. 2013-14ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 17 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು, ಅಂದಿನಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಹಣದ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನೇ ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕುಸಿತವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಾದಿಗೆ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ದಿಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಎಎಪಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಎಪಿ ಸರಕಾರವಿದ್ದು ಬಜೆಟ್ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ 2014-15ರಿಂದ 2024-25ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.

ಸೌಜನ್ಯ: indianexpress.com