ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್‌ ಗೆ ‘ಭಾರತ ತೊರೆಯುವಂತೆ ನೋಟಿಸ್’; ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣವೇನು?

ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದಿನ ವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪೌರತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಖಾನ್ ಕಳೆದ 42 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಮುಂಬೈನ ವಿದೇಶಿಯರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿ (FRRO) ಅವರಿಗೆ ‘ಭಾರತ ತೊರೆಯುವ ನೋಟಿಸ್’ (Leave India Notice–LIN) ನೀಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಖಾನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ನೋಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ 44 ವರ್ಷದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರ ಒಳಗಾಗಿ ಭಾರತ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ‘ಭಾರತ ತೊರೆಯುವ ನೋಟಿಸ್’ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಾದ ಆಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂವಿಧಾನಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಾನ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

► ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾದ ಸೆಕ್ಷನ್‌ ಗಳು

ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವರು ನಾನಾ ಚೌಕ್ ಬಳಿ ಇದ್ದಾಗ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೊಲೀಸರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ವಾಪಸ್ ತಿರುಗಿದ್ದರು.

ವರದಿಗಾರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವರು, “ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಜನರ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಯಾಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಅಡಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ... ಜನರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ನನ್ನದೇನು ದೊಡ್ಡ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಭಾಗವೂ ಅಲ್ಲ...” ಎಂದಿದ್ದರು.

ಮುಂಬೈ ಪೊಲೀಸರು ಸಂಜೆ 5.20ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅಂದೇ ಸಂಜೆ, ಗಮ್ದೇವಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ (BNS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರ ಆದೇಶ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ತಪ್ಪು ನಿರ್ಬಂಧ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಯ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಿತು.

ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3.30ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಪೊಲೀಸ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ 350ರಿಂದ 400 ಜನರ ಗುಂಪನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದವು ಎಂದು ಖಾನ್ ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾವು ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯ ನಂತರವೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಪೊಲೀಸರ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಹೊರಟಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಿಸಿಟಿವಿ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ BNS ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅಪರಾಧಗಳು ಜಾಮೀನು ನೀಡಬಹುದಾದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗರಿಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗದೆ ಪ್ರಕರಣ ತನಿಖೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14ರಂದು FRRO, 2025ರ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರ ಕಾಯ್ದೆಯ (IFA) ಸೆಕ್ಷನ್ 29ರೊಂದಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 7(2)(c) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೋಟಿಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನೋಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಟ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸೆಕ್ಷನ್ 7(2)(c)ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೇಶಿಗರು ಭಾರತ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 29ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಯ್ದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ನಿಯಮಗಳ ಭಂಗ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಭದ್ರತಾ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿದೇಶಿಗರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಆದೇಶಿಸಬಹುದು.

ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಖಾನ್, ತಾವು 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15ರಿಂದ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 7A(1)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ (OCI) ಆಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 7Aಯಿಂದ 7Dವರೆಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳು OCIಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 7B(1) ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ನಿವಾಸದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 7D ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಾನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

IFAಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 7D ಅನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಾನ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

IFA ಸೆಕ್ಷನ್ 11ರ (ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು) ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ನಾನಾ ಚೌಕ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಅಥವಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ OCIಗಳು ವಿಶೇಷ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧಿಸೂಚನೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.

► ಸಂವಿಧಾನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ “ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ 14ನೇ ವಿಧಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು “ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ನಮೂನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಆದೇಶ” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಅನುಪಾತದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ತತ್ವಗಳಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಕನಿಷ್ಠ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ “ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ”ಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ 14ನೇ ವಿಧಿ (ಕಾಯ್ದೆಯ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ) ಮತ್ತು 21ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು (ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇ.ಪಿ. ರಾಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ (1974) ಹಾಗೂ ಅಜಯ್ ಹಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಖಾಲಿದ್ ಮುಜೀಬ್ ಸೆಹ್ರಾವರ್ದಿ ನಡುವಿನ (1981) ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಖಾನ್, ಸರ್ಕಾರ ಮನಬಂದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು 14ನೇ ವಿಧಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನಡುವಿನ (1978) ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅವರು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶವು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಲ್ಲಬೇಕೇ ಹೊರತು, ನಂತರ ಹೊಸ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನೋಟಿಸ್ ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಮೂನೆಯಾಗಿದ್ದು, IFA ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ‘2025ರ 12ನೇ ಕಾಯ್ದೆ’ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ OCI ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ನಿವಾಸಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಎಕ್ಸ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬೇಕಿದ್ದ ನೋಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನಗಳ ಅತಿ ತುರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿರುವ ಅವರು, ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಿವರಗಳ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ‘ಸೆರ್ಷಿಯರರಿ’ (certiorari) ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಅವರು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

► ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿವೆ. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಜಾದವ್‌ ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೋಲೆಂಡ್‌ ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾಮಿಲ್ ಸಿಡ್ಚಿನ್ಸ್ಕಿಗೆ 2020ರಲ್ಲಿ FRRO ‘ಭಾರತ ತೊರೆಯುವ ನೋಟಿಸ್’ ನೀಡಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA) ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ರ್‍ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಫೋಟೊ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು “ಸರ್ಕಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ” ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ರಾಜಕೀಯ ರ್‍ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಜರಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿಯನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಭದ್ರತಾ ವರದಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡದ ಹೊರತು, ನೋಟಿಸ್ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದು ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ಕ್ರಮವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಿಸಿತು.

2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಮೂಲದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಜ್ಞ ಅಶೋಕ್ ಸ್ವೈನ್ ಅವರ OCI ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ “ರಾಷ್ಟ್ರವಿರೋಧಿ” ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ದಿಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ರದ್ದತಿ ಆದೇಶವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಫೆಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ ತಮ್ಮ OCI ಕಾರ್ಡ್ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಯಾಟರ್ ಅವರು “ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು. OCI ಕಾರ್ಡ್‌ದಾರರು ವಿದೇಶಿ ಪೌರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ವಾದಿಸಿತ್ತು.

ನಂತರ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಚಿನ್ ದತ್ತಾ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದಿಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಸ್ಯಾಟರ್ ಪರ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲೆ ಕರುಣಾ ನುಂಡಿ, ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ಮರುಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿಯ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಸ್ಯಾಟರ್ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು “ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆ” ಎಂಬ ಆರೋಪವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಈ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: theprint.in