ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಚುನಾವಣೆ: ಕಣದಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಯಾರು ಇದ್ದಾರೆ? ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತದಾನ?

ಗಾಝಾದಲ್ಲಿ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿಯನ್ನರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ನರಮೇಧ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಾಗರಿಕರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು 26ನೇ ನೆಸೆಟ್‌ (ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಸತ್ತು) ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಿದೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ (19 ವರ್ಷಗಳು) ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಆರೋಪಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಲಿಕುಡ್ (Likud) ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯಹೂದಿ ನೇತೃತ್ವದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬ್ಲಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. 120 ಸದಸ್ಯಬಲದ ನೆಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ, 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರು 73 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 10ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. ಮತಗಟ್ಟೆ ಮುಚ್ಚುವ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನದಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಶೇಕಡಾ 3.25ರಷ್ಟು ಚುನಾವಣಾ ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಸಂಸತ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಧಿ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ.

ಮತದಾನ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಇಸ್ರೇಲ್ ನಾಗರಿಕರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ) ಮತ ಹಾಕುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು 120 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 61 ಸ್ಥಾನಗಳ ಬಹುಮತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಸ್ವಂತ ಬಲದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಪಕ್ಷಗಳು 61 ಸ್ಥಾನಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಲು 28 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ 14 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾರೂ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವು ಗಳಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಪಕ್ಷವು ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶೇಕಡಾ 3.25ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುವ ಪಕ್ಷಗಳ ಮತಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಯಾರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿದೆ, ಯಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲ?

ಸುಮಾರು 73 ಲಕ್ಷ ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವಯಸ್ಕರು ಇವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.

ಗಾಝಾ, ಆಕ್ರಮಿತ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಿತ ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಸುಮಾರು 30 ಲಕ್ಷ ವಯಸ್ಕ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿಯನ್ನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಗಳು, ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಯಹೂದಿ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 12 ಲಕ್ಷ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿ ನಾಗರಿಕರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕ್ರಮಿತ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಿತ ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 75,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಯಸ್ಕ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಲಸಿಗರೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇವರು ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಭೂಮಿಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆಕ್ರಮಿತ ಪೂರ್ವ ಜೆರುಸಲೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿಯರಿಗೆ ಪೌರತ್ವವಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜೆರುಸಲೇಮ್ ನಗರದ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು ನೆಸೆಟ್‌ (ಸಂಸತ್ತು) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿತ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವೈರುಧ್ಯವೊಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಲಸಿಗ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಕ್ಕದ ಫೆಲೆಸ್ತೀನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.

ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಚೆ ಮತದಾನದ (ಅಬ್ಸೆಂಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಟ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನದಂದು ಮತದಾರರು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿಯಿದ್ದು, ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20ರಂದು ಇಸ್ರೇಲಿ ಮಿಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು ಯಾವುವು?

ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರ ಭದ್ರತಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳು: ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ, 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಹಮಾಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,200 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 250 ಜನರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ದಾಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ನರಮೇಧದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 74,000 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗಿದೆ.

ಅತಿ-ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಗೆ (ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್) ಸೇನಾ ವಿನಾಯಿತಿ: ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು, ಇದು ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ತೋರಾ (Torah) ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಇದು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಸೇನಾ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸುಧಾರಣೆ: ಗಾಝಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವು ಈಗಲೂ ಆಳವಾದ ಬಿರುಕಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿರುವ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವರ್ತಿಸಿದೆ ಎಂದು ಬೆಂಬಲಿಗರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗಾಝಾ, ಆಕ್ರಮಿತ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜಯ’ ಗಳಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಹಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಜ್ಬುಲ್ಲಾ ಎರಡೂ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ: ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನಗಳು ಜನರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿವೆ. 2023ರಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್‌ ನ ನಿರ್ಗಮಿತ ಸರ್ಕಾರ

ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಾಗ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ ಒಕ್ಕೂಟವು ನೆಸೆಟ್‌ ನ 120 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 60 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ 32 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಲಿಕುಡ್, 11 ಸ್ಥಾನಗಳ ಶಾಸ್ (Shas), ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಝಯೋನಿಸಮ್ (Religious Zionism), ಇಟಮಾರ್ ಬೆನ್-ಗ್ವಿರ್ ಅವರ ಆಜ್ಮಾ ಯೆಹೂದಿತ್ (Otzma Yehudit) ಪಕ್ಷದ ಆರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನ್ಯೂ ಹೋಪ್ (New Hope) ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದ್ದವು. ಶಾಸ್ ಪಕ್ಷವು 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹೊರನಡೆದರೂ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ನ್ಯೂ ಹೋಪ್ ಪಕ್ಷವು ಈ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಲಿಕುಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು 59 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಯೆಶ್ ಅಟಿಡ್ (Yesh Atid) 24 ಸ್ಥಾನಗಳು, ಬ್ಲೂ ಅಂಡ್ ವೈಟ್ ಎಂಟು ಸ್ಥಾನಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್ ತೋರಾ ಜುದಾಯಿಸಮ್ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳು, ಯಿಸ್‌ರೇಲ್ ಬೀಟೀನು (Yisrael Beiteinu) ಆರು ಸ್ಥಾನಗಳು, ಹದಾಶ್-ತಾಲ್ ಮತ್ತು ರಾಮ್ ತಲಾ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಲೇಬರ್ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ನೋಮ್ (Noam) ಪಕ್ಷದ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಾನವು ಯಾವುದೇ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಯಾರು?

ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಆರೋಪಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ನೆತನ್ಯಾಹು ಮರುಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಬಲಪಂಥೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯಹೂದಿ ನೇತೃತ್ವದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಟೀಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾಜಿ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಗಡಿ ಐಸೆನ್‌ಕೋಟ್ (Gadi Eisenkot) ಅವರು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೊಸ ‘ಯಶಾರ್’ (Yashar) ಪಕ್ಷವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಕುಡ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನಫ್ತಾಲಿ ಬೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಯೈರ್ ಲಾಪಿಡ್ ನೇತೃತ್ವದ ಟುಗೆದರ್ ಲಿಸ್ಟ್, ಅವಿಗ್ಡೋರ್ ಲಿಬರ್ಮನ್ ಅವರ ಯಿಸ್‌ರೇಲ್ ಬೀಟೀನು ಮತ್ತು ಯೈರ್ ಗೊಲಾನ್ ಅವರ ‘ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ಸ್’ ಪಕ್ಷಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಇಟಮಾರ್ ಬೆನ್-ಗ್ವಿರ್ ಮತ್ತು ಬೆಜಲೇಲ್ ಸ್ಮೋಟ್ರಿಚ್, ಅತಿ-ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಬ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಪಟ್ಟಿಗಳಾದ ‘ರಾಮ್’ ಮತ್ತು ‘ಜಾಯಿಂಟ್ ಲಿಸ್ಟ್’ ಸೇರಿವೆ.

ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಜಾಯಿಂಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ನೀಡಲಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಕಾನೂನು ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಜಾಯಿಂಟ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ‘ಬಾಲಾದ್’ (Balad) ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಫೆಲೆಸ್ತೀನಿ ನಾಗರಿಕರಾದ ಸಮಿ ಅಬು ಶೆಹಾದೆ, ತಮ್ಮ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು.

ಅರಬ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಹೂದಿ ನೇತೃತ್ವದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯಕರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಚುನಾವಣೆ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಚುನಾವಣೆಯು 2019ರ ನಂತರ ಇಸ್ರೇಲ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನೆಸೆಟ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಳೆದ 38 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು 2019ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ ಲಿಕುಡ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿ ಗಾಂಟ್ಜ್ ಅವರ ಬ್ಲೂ ಅಂಡ್ ವೈಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ತಲಾ 35 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸಮಬಲ ಸಾಧಿಸಿದವು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಬ್ಲೂ ಅಂಡ್ ವೈಟ್ 33 ಹಾಗೂ ಲಿಕುಡ್ 32 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಎರಡೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಹುಮತದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

2020ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಕುಡ್ 36 ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ ಅಂಡ್ ವೈಟ್ 33 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವು. ಬಳಿಕ ನೆತನ್ಯಾಹು-ಗಾಂಟ್ಜ್ ಅವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿಯೇ ಕುಸಿದುಬಿತ್ತು. 2021ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಕುಡ್ 30 ಮತ್ತು ಯೆಶ್ ಅಟಿಡ್ 17 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವು. ನಫ್ತಾಲಿ ಬೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಯೈರ್ ಲಾಪಿಡ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ ಪಕ್ಷವಾದ ‘ರಾಮ್’ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ 12 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಿತು. ಈ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯಿತು.

ನವೆಂಬರ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಲಿಕುಡ್ 32 ಮತ್ತು ಯೆಶ್ ಅಟಿಡ್ 24 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ನೆತನ್ಯಾಹು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಇಸ್ರೇಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬಲಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 61 ಸ್ಥಾನಗಳ ಬಹುಮತ ತಲುಪುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇಸ್ರೇಲ್‌ ನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು

1948ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯವು ಒಟ್ಟು 14 ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ (1996ರಿಂದ 1999, 2009ರಿಂದ 2021 ಮತ್ತು 2022ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) ಒಟ್ಟು 19 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದ್ದು, ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

1948ರಿಂದ 1954 ಹಾಗೂ 1955ರಿಂದ 1963ರವರೆಗೆ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಬೆನ್-ಗುರಿಯಾನ್ ಮಾತ್ರ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಅವಧಿಯ ಆಡಳಿತ ನೀಡಿದ ಏಕೈಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಏನೇ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದರೂ, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರೇ ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದಾರೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: Aljazeera.com