ಬಡವರಿಗೆ ಶೇ. 74, ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಕೇವಲ ಶೇ.15: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿದ RTI

ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಲ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ನಡುವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (PSB) ತೋರುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ಹಾಗೂ ಕಳವಳಕಾರಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು (RTI) ಉತ್ತರವೊಂದು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಾಲವನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪುಣೆ ಮೂಲದ ಆರ್‌ಟಿಐ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹಾಗೂ ‘ಸಜಗ್ ನಾಗರಿಕ್ ಮಂಚ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿವೇಕ್ ವೇಲಂಕರ್ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗೆ ಈ RTI ಉತ್ತರ ದೊರೆತಿದೆ.

ಎರಡು ಭಿನ್ನ ವಸೂಲಾತಿ ದರಗಳ ಕಥೆ

ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿದ ಸ್ವಂತ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2016–17ರಿಂದ 2025–26ರವರೆಗಿನ 10 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಗಾರನ ಬಳಿ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಬೃಹತ್ ಸುಸ್ತಿದಾರರ 26,701.55 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲವನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಭಾರೀ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 3,874.41 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ವಸೂಲಾತಿ ದರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 14.5 ಮಾತ್ರ. ಇದರರ್ಥ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾದ ಶೇಕಡಾ 85ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ವರ್ಷವಾರು ವಿವರಗಳು ಈ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 2018–19ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ 7,002.58 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 761.01 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿಯಾಗಿದೆ. 2024–25ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ವಿರುದ್ಧ 2,255.61 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ವಸೂಲಾತಿ ಕೇವಲ 53.42 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. 2021–22ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾವುದೇ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಅಥವಾ ವಸೂಲಾತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಲ್ಲ.

ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ 1 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ 6,774.23 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಭರ್ಜರಿ 5,004.28 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇದರ ವಸೂಲಾತಿ ದರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 74! ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, 2016–17 ಮತ್ತು 2021–22ರ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾವುದೇ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಅಥವಾ ವಸೂಲಾತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಹಿವಾಟುಗಳು 2022–23 ಮತ್ತು 2023–24ರಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1,856.87 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು 3,845.54 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅದೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1,395.11 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು 3,481.32 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ವಸೂಲಾತಿ ದರವು ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೇವಲ ಐದನೇ ಒಂದರಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊತ್ತವು ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.

ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಹೆಸರುಗಳ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ನಿರಾಕರಣೆ

2016–17ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲೂ 100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಪಡೆದ ಸಾಲಗಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾದ ಮೊತ್ತದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ವಿವೇಕ್ ವೇಲಂಕರ್ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ‘ಕೋರಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಾ ಟ್ರಿಬ್ಯುನಲ್ ಅಥವಾ ಇಂತಹುದೇ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ‘ಹೇರ್‌ಕಟ್’ (ಆಗಿರುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಚುಕ್ತಾ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲಾದ ಸಾಲಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದ ನಷ್ಟದ ಮೊತ್ತವನ್ನಾಗಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

2017–18ರಿಂದ 2025–26ರವರೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನುಭವಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ವಸೂಲಿಯಾದ ಮೊತ್ತದ ವಿವರ ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ‘ಪ್ರಶ್ನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ.

ಬೃಹತ್ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಮಾನಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಗಿರುವ ಕಾಳಜಿ ಆಕ್ರೋಶಕಾರಿ

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಈ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ವಿವೇಕ್ ವೇಲಂಕರ್ ಅವರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 74ರಷ್ಟು ವಸೂಲಾತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಬೃಹತ್ ಸುಸ್ತಿದಾರರಿಂದ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 15ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ದತ್ತಾಂಶವೇ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟಿ (NCLT) ಇತ್ಯರ್ಥಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರೀ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಿದ್ದರೂ, ಬೃಹತ್ ಸಾಲಗಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಮಾನಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಲ್ಲೇ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿರುವುದು ಆಕ್ರೋಶಕಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಣ್ಣ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅವರ ಮಾನ ಹರಾಜು ಹಾಕುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ವಸೂಲಿಗೆ ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಸಾಲಗಾರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೃದು ಧೋರಣೆ ತಳೆದು, ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೆ ಕೈಬಿಡುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಅವರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೃಹತ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿ ಅಪಾರ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸುಸ್ತಿದಾರರು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲ ಮನ್ನಾಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಅಥವಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ RTI ಉತ್ತರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾವು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಾರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲಜ್ಜೆಗೆಟ್ಟ ತನಿಖೆ, ವಸೂಲಾತಿ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿರುವಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆರ್‌ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯ ‘ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿ’ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿವೆ.

ದೊಡ್ಡ ಸುಸ್ತಿದಾರರ 26,701 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3,874 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಸುಸ್ತಿದಾರರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಸೂಲಾತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉತ್ತರ ಸಿಗದೆ ಉಳಿದಿವೆ.

ಸೌಜನ್ಯ: moneylife.in