ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಆತಂಕ; ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶೇ 64ರಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಮುಂಗಾರು

ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜೂನ್ 20ರ ನಂತರ ಮೇಲಿನ ಹಂತದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಾಳಿ ಬಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಆವೇಗವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಭಾರತದ ನೈರುತ್ಯ ಮಾರುತ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷ ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ 64ರಷ್ಟು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಅಸಹಜ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಯು ಮುಂಗಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದು ವ್ಯಾಪಕ ಮಳೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಳೆ ಬಂದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಜೂನ್ 4ರಿಂದ ಜೂನ್ 15ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 53.7 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ದಾಖಲಾಗಬೇಕಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ 19.2 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಶೇ 64ರಷ್ಟು ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಮಳೆಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗಂಭೀರ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೋಡಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅರೆಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಮುಂಗಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದು, ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮುನ್ನಡೆ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕ ಮಳೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಗತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಸಮಸ್ಯೆ ತೇವಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮೇಲಿನ ಹವಾಗೋಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಮೇಲಿನ ಹವಾಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಿರಿದಾದ ಹಾಗೂ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ವಾಯುಪಟ್ಟಿಗಳಾದ ವೆಸ್ಟರ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಗಾಳಿಯ ನದಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಮುಂಗಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಳನಾಡಿನತ್ತ ಚಲಿಸಲು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬಲವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮಳೆ ಹೊತ್ತು ತರುವ ಮೋಡಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ತೇವಾಂಶ ಹರಡುವ ಬದಲು ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಚಟುವಟಿಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನ ಅಡಚಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.

ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕೊರತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಅನುಕೂಲಕರ ಸಾಗರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಮುಂಗಾರು ಋತುವು ಉತ್ತಮ ಆರಂಭ ಪಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಡಚಣೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೂನ್‌ನ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜೂನ್ 20ರ ನಂತರ ಮೇಲಿನ ಹಂತದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಾಳಿ ಬಲಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದು ಮುಂಗಾರು ಆವೇಗವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗೆ ನಡೆದರೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಮಳೆಮೋಡಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದತ್ತ ಚಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಮರುಸಂಘಟಿತಗೊಂಡು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಂಬರುವ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.