ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಮುಂಗಾರು: ಮಳೆ ಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದೇನು?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2026ರ ಜೂನ್ 4ರಂದು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಈಗ ದಿಢೀರ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬಿದ್ದಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಅಸಹಜ ಮುಂಗಾರು ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಹಲವು ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಏರುಪೇರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮದ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು, ದುರ್ಬಲ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಮ್ಯಾಡೆನ್-ಜೂಲಿಯನ್ ಆಸಿಲೇಶನ್ (MJO) ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ತಲೆದೋರುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ ನಿನೋ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳ ಅಲೆ ಎದ್ದಿತ್ತಾದರೂ, ಅದರ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾಯುಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಂದೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡು 'ಜಾಗ್ಮಿ' (Jagmi) ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮುಂಗಾರಿನ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಈ ಶಕ್ತಿ ನೆರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಾತಾವರಣದ ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯತ್ತ ಬರುವ ಬದಲು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.

ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದ ನಿರಂತರ ಹವಾಮಾನ ಏರುಪೇರುಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಸಹಜವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿದವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಣ ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಮೋಡಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕ ಮಳೆಗೆ ಪೂರಕವಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪಟ್ಟಿಯಾದ 'ಮುಂಗಾರು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪಟ್ಟಿ' (Monsoon Trough) ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂಗಾರು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪಟ್ಟಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಂತಹ ಚಲನೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಬದಲು, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮಾರುತಗಳು ಆ ಪಟ್ಟಿಯ ಸುತ್ತಲೇ ಸುತ್ತುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯ ಮೋಡಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.

ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಹವಾಮಾನ ಏರುಪೇರುಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಹವಾಮಾನ ನಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮಾರುತಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಮಳೆಮೋಡಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆಬ್ಬಿಸಲು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಕ್ರವಾಗಿ ಸುತ್ತುವ ಮತ್ತು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವ ಮಾರುತಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ, ಮಾರುತಗಳು ಮುಂಗಾರು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಮಾರುತಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ತಲೆದೋರುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ ನಿನೋ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರಂತರ ಮಳೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು. ಎಲ್ ನಿನೋ ಒಂದೇ ಮುಂಗಾರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಯಾಗಲು ಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದು.

ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಚಲಿಸುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಯ ಅಲೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ 'ಮ್ಯಾಡೆನ್-ಜೂಲಿಯನ್ ಆಸಿಲೇಶನ್' (MJO) ಬೆಂಬಲವೂ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಜೂನ್ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ MJO ಪೂರಕವಲ್ಲದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ನೆರವು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ಮಧ್ಯೆ ಬಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮುಂಗಾರು ಅಲೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತಾದರೂ, ಆ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಒಣ ಹವೆ ಪದೇ ಪದೇ ಮರಳಿದ್ದರಿಂದ, ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳ ಅಲೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯಿತು.

ಆದರೂ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಸುಧಾರಿಸುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಜೂನ್ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ MJO ಪೂರಕ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಲೋ-ಲೆವೆಲ್ ಜೆಟ್ ಮಾರುತಗಳು, ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತ ದಾಟಿ ಬರುವ ಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಮಾರುತಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚಕರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಒಣ ಹವೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಮತ್ತೆ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಚುರುಕಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.