ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆಯೇ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಯಾಕಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ: ಹೇಗೆ ನಡೆದಿದೆ ಮತದಾನ?

ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಸೇನೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಲ ದೇಶದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ ಸಾನ್ ಸೂ ಕಿ ನೇತೃತ್ವದ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿ ಸೇನೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಜನಾಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸೇನೆ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು.

ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಚುನಾವಣೆ

2021ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಆಂಗ್ ಸಾನ್ ಸೂ ಕಿ ಅವರ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಜನರಲ್‌ ಗಳು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸೂ ಕಿ ಮತ್ತು ಅವರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ ಚುನಾವಣಾ ವಂಚನೆಯ ಆರೋಪ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಸೂ ಕಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣಾ ವೀಕ್ಷಕರು ಯಾವುದೇ ಅಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತರುವಾಯ ಸೂ ಕಿ ಹಾಗೂ ಎನ್‌ಎಲ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಜುಂಟಾ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಕಳೆದ ಆರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಅನ್ನು ಆಳಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿಗೆ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶದೊಳಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಚುನಾವಣೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 2023ರೊಳಗೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಬಂಡುಕೋರರು ಮತ್ತು ಜುಂಟಾ ವಿರೋಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮುಂದೂಡಿತು. ಚುನಾವಣೆಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಹಾಗೂ ಬಂಡುಕೋರರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾದ ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಎಲ್‌ಡಿ ಕೂಡ ಸೇರಿತ್ತು.

ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ

2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28 ಮತ್ತು 2026ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆದಿದ್ದು, 2026ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ 330 ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ 265 ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಜುಂಟಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಸಂಘರ್ಷದ ಕಾರಣ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮತದಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮತ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ‘ಮೊದಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳಿಸಿದವರಿಗೆ’ ವಿಧಾನ, ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ-ಸದಸ್ಯ ಅನುಪಾತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬಹುಮತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು.

ಸೇನೆ ಕರಡುಗೊಳಿಸಿದ 2008ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೇಲ್ಮನೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಮನೆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 25% ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಇದ್ದಾರೆ?

ಕಳೆದ ಎರಡು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಗಳು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಆರು ಪಕ್ಷಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. 51 ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ.

2010ರಲ್ಲಿ ಜುಂಟಾ ನಡೆಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಯೂನಿಯನ್ ಸಾಲಿಡಾರಿಟಿ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪಾರ್ಟಿ (USDP) ಸೇರಿದಂತೆ ಜುಂಟಾ-ಅನುಮೋದಿತ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಯುಎಸ್‌ಡಿಪಿ 1,018 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ನೋಂದಾಯಿತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಮಾಜಿ ಜನರಲ್‌ಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಎಸ್‌ಡಿಪಿಯನ್ನು 2015 ಮತ್ತು 2020ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಎಲ್‌ಡಿ ಭಾರಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು. 2010ರಂತೆಯೇ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಶಾಸಕಾಂಗದ 25% ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಯುಎಸ್‌ಡಿಪಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ಅನೇಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆಯ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಏನೇನಾಗಿದೆ?

ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ 102 ಕೆಳಮನೆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 90 (ಅಥವಾ 88.2%) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಡಿಪಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 13 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. 31 ಮೇಲ್ಮನೆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಡಿಪಿ 21 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಹಾಜರಾತಿ 52.13% ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 70% ಇತ್ತು.

ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಜುಂಟಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಜಯವಲ್ಲ, ಜನರ ವಿಜಯ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ದೊರೆತ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ವಕ್ತಾರ ಜಾವ್ ಮಿನ್ ಟುನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 90 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆ ಸೇರಬೇಕು. ಇದು ಬಹುಶಃ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಜುಂಟಾ ಹೇಳಿದೆ. ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು, ಮೇಲ್ಮನೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಮನೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಲೇಜೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೂರನೇದು ಮಿಲಿಟರಿ-ನೇಮಿತ ಶಾಸಕರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಸಂಯೋಜಿತ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಮಗ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂದು ಜುಂಟಾ ಹೇಳಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು?

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನೆಪಮಾತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದಿವೆ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಚುನಾವಣೆ ಮುಕ್ತವೂ, ನ್ಯಾಯಯುತವೂ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಅವುಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ (ಆಸಿಯನ್) ನ್ಯಾಯಯುತ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿನ್ ಆಂಗ್ ಹ್ಲೈಂಗ್ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ತಲಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಲವಂತವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಹೊಸ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸಡಿಲಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅದರ ವಕ್ತಾರರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.