8ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಕ್ಷೆ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ NCERT; ಏನಿದು ವಿವಾದ?

ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿ (NCERT) ತನ್ನ 8 ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ 'ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ: ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಟ್-I' ನಿಂದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ನಕ್ಷೆಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ನಂತರ ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಏನಿದು ವಿವಾದ?

ಈ ವಿಷಯವು ಜುಲೈ 2025 ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ 3 ನೇ ಘಟಕ (ಪುಟ 71) ನಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆ 1759 ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ನಕ್ಷೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರಾಠಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2025 ಆಗಸ್ಟ್ ರಲ್ಲಿ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ 44 ನೇ ಮಹಾರಾವಲ್ ಚೈತನ್ಯ ರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಭಾಟಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದು, ಇದು "ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ" ಮತ್ತು "ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆಧಾರರಹಿತ" ನಕ್ಷೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ 8ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಅನ್ನು ಅಂದಿನ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆಧಾರರಹಿತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಾಠಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ, ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2025 ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೋಸ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿ, ಭಾಟಿ ಅವರು ಇಂತಹ ಪರಿಶೀಲಿಸದ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಆಧಾರರಹಿತ ಮಾಹಿತಿಯು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯವು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ದೋಷವಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ತ್ಯಾಗ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ವೀರರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಯನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪೋಸ್ಟ್ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು. ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದೆ ಮಹಿಮಾ ಕುಮಾರಿ ಮೇವಾರ್, ಶಾಸಕ ವಿಶ್ವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮೇವಾರ್, ಹಿಂದಿನ ಅಲ್ವಾರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬುಂಡಿಯ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಭೂಪೇಶ್ ಸಿಂಗ್ ಹಾಡಾ ಕೂಡಾ ಈ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ದನಿಗೂಡಿಸಿದ್ದರು.

ನಕ್ಷೆಯು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಳವಳ ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಮೇವಾರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯ ವಿಶ್ವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಮೇವಾರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಸಮಂದ್ ಸಂಸದೆ ಮಹಿಮಾ ಕುಮಾರಿ ಕೂಡ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು.

ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈಗ ಮರಾಠರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವವರು ಯಾರು?! ಅವರು ಭಾರತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಅವರು X ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ, ಅಲ್ವಾರ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯ ಭನ್ವರ್ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್, ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ, ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದರು.

ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಈ ನಕ್ಷೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಹುತೇಕ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮರಾಠರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸದ ಸಂಗತಿ. ಮರಾಠಾ ಇತಿಹಾಸವು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷೆಯು ಇಡೀ ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮರಾಠರ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ವಾರ್, ಮೇವಾರ್, ಬಿಕನೇರ್, ಜೈಪುರ, ಭರತ್‌ಪುರ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ವಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಬಲ ರಜಪೂತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭರತ್‌ಪುರ ಜಾಟ್ ರಾಜ್ಯವು ತಮ್ಮ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ, ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮೊಘಲರು, ಮರಾಠರು ಅಥವಾ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಫಿಕ್ಷನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಈ ದೋಷವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಯೋಧ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಶೌರ್ಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿಂಗ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದಿನ ಬುಂಡಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಭೂಪೇಶ್ ಸಿಂಗ್ ಹಾಡಾ ಇದನ್ನು "ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮರಾಠರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಬೇಡಿ. ಲೂಟಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಸಿಂಗ್

ಈಗ ಏನು ಬದಲಾಗಿದೆ?

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಹಿಂದಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ (ನವೆಂಬರ್ 2025 ಆವೃತ್ತಿ) ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾಟಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಸತ್ಯಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇತಿಹಾಸವು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರದೆ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಭಾಟಿ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ವಿವರವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪುಟ 70 ರ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಈಗ ನಕ್ಷೆ 3.11 ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮೂಲ ನಕ್ಷೆಯು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

NCERT ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲಲ್ಲ:

‘ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ: ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್’ ಪುಸ್ತಕ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ನಂತರ ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ 8 ​​ನೇ ತರಗತಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗ-II ಅನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದೊಳಗಿನ “ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ” ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿತು.

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗ-II ಅನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತ್ತು..