ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಕರಣ | UAPAಯಲ್ಲೂ ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ತನ್ನದೇ ತೀರ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ (UAPA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ "ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಜೈಲು ಅಪವಾದ" ಎಂಬ ತತ್ವವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೋಮವಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ, 2020ರ ದಿಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ JNU ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್‌ ಗೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020ರಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಲಿದ್‌ ಗೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ತೀರ್ಪು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಪೂರ್ವ ಬಂಧನದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಲಿದ್‌ ಗೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ಎಪ್ರಿಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್ ಅವರು, UAPA ಸೆಕ್ಷನ್ 43 ಡಿ (5) ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಮೀನು ಷರತ್ತುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. "ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಜೈಲು ಅಪವಾದ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆನಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಆರೋಪಗಳು UAPA ಅಡಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಪೀಠ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ.

"ಆದ್ದರಿಂದ, UAPA ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಜಾಮೀನು ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಜೈಲು ಅಪವಾದ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಘೋಷಿಸಿತು.

ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ Vs ಕೆಎ ನಜೀಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನ 2021ರ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು, ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಆರೋಪಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ, ಕಠಿಣ UAPA ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಜಾಮೀನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದಿತ್ತು.

ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಭುಯಾನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ದೊಡ್ಡ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪೀಠವು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು, ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಾಪಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಿಸ್ತಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸಣ್ಣ ಪೀಠವು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೆ, ವಿಷಯವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ UAPA ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈಯದ್ ಇಫ್ತಿಕಾರ್ ಅಂದ್ರಾಬಿಗೆ ಜಾಮೀನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವಾಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಜೀಲ್ ಇಮಾಮ್‌ ಗೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಜನವರಿ 2026ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಆ ಹಿಂದಿನ ಪೀಠವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿಧಾನವನ್ನು "ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಷ್ಟ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಲೈವ್ ಲಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಗುರ್ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು UAPA ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ತರ್ಕವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಭುಯಾನ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು "ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಷ್ಟ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಎರಡೂ ತೀರ್ಪುಗಳು UAPAಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಮೀನು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠದ 2021ರ ತೀರ್ಪಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆದರು.

2021ರ ಕೆಎ ನಜೀಬ್ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು. ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ವಿಸ್ತೃತ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯು UAPAಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಜಾಮೀನಿಗೆ ಮಾನ್ಯ ಆಧಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಎರಡನೇ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಗುರ್ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ "ಎರಡು ಹಂತದ ಪರೀಕ್ಷೆ"ಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಜಾಮೀನು ನೀಡಬಹುದು.

ಇಂತಹ ತರ್ಕದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು. ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ, ಅಕಾಲಿಕ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಇತರ UAPA ಜಾಮೀನು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2020ರ ದಿಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಲಿದೆ. ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗದೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಆರೋಪಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಖಾಲಿದ್ ಅವರನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2020ರ ದಿಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಯ ಹಿಂದಿನ "ದೊಡ್ಡ ಪಿತೂರಿ"ಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪೂರ್ವ ಯೋಜಿತ ಪಿತೂರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಿಎಎ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದಿಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

UAPA ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಲಿದ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಾಗ ತಾನು ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ ಖಾಲಿದ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಜೀಲ್ ಇಮಾಮ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆ, ಗುಲ್ಫಿಶಾ ಫಾತಿಮಾ ಮತ್ತು ಮೀರನ್ ಹೈದರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಐದು ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿತು. ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಉಳಿದವರಿಗಿಂತ "ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ" ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ವಿಭಜನೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. UAPAಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನು ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳು "ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನಿಜ" ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.