ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇರಾನ್ ತೈಲದ ಖರೀದಿಗೆ 30 ದಿನಗಳ ವಿನಾಯಿತಿ; ಭಾರತ ಇದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದೇ?
ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ (AI)
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧವು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಗಗನಕ್ಕೇರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅಮೆರಿಕ ಶನಿವಾರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ಖರೀದಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು 30 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 140 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳ ತೈಲವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಬೆಸೆಂಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು. ಇರಾನ್ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮೊದಲ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತವು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಖರೀದಿದಾರರಿಗಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ನಂತರ ಭಾರತ ಈ ಆಮದುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.
ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 28 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಇರಾನ್ ಹಾರ್ಮುಝ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಹರಿವಿನ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡುವ ಪರ್ಯಾಯ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ತೈಲವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಪೂರೈಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಕಿರಿದಾದ ಜಲಮಾರ್ಗವು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಕೊಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಫ್ತುಗಳು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೈಲ, ಎಲ್ಪಿಜಿ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಚೀನಾ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ,ಅಮೆರಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 140 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ತೈಲವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇರಾನ್ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾವು ಆಪರೇಷನ್ ಎಪಿಕ್ ಫ್ಯೂರಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೆಸೆಂಟ್ X ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ಇರಾನ್ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ?
ಶುಕ್ರವಾರ ಅಮೆರಿಕ ಇನ್ನೂ ವಿನಾಯಿತಿ ಘೋಷಿಸಿರಲಿಲ್ಲ . ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರೆ ಭಾರತ ಇರಾನ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಚಿವಾಲಯದ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸುಜಾತಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಆಮದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕದ ಈ ಕ್ರಮವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಉದ್ಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
"ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವ ಅಥವಾ ಪುನರ್ ರಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ. ಚೀನಾದ ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಹುದು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಭಾರತವು ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರನಾಗಿದ್ದು, ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಇರಾನಿನಿಂದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. 2018 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೇ 2019 ರಿಂದ ಆಮದುಗಳು ನಿಂತುಹೋದವು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಯಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸರಕು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೆಪ್ಲರ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಸುಮಿತ್ ರಿಟೋಲಿಯಾ ಹೇಳಿದರು.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಲಭ್ಯತೆಯು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಪ್ಲರ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂದಾಜು 170 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಇವೆ.
ಈ ತೈಲದ ಕೆಲವು ಭಾಗ ಈಗಾಗಲೇ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೂ ಖರೀದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡರೆ ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಾನಿನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳನ್ನು ಮರು-ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರರು ಇರಾನಿನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಗಣನೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾದರೆ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಪರಿಹಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ, ಬೆಲೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹೊಂದಿಕೆಯಾದರೆ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದ ನಂತರ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತ್ವರಿತ ಹೆಚ್ಚಳದಂತೆಯೇ, ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಭಾರತೀಯ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಮಿತ್ ರಿಟೋಲಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆಪ್ಲರ್ನ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಭಾರತದ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಆಮದು ದಿನಕ್ಕೆ 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳಿಗೆ (bpd) ಏರಿದೆ. ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಆಮದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 0.8 ರಿಂದ 0.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳಷ್ಟು (bpd) ಇತ್ತು.ಈಗ ಅವು 2-2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಇದು 2025 ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಆಗಿದೆ .
ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಾರ್ಮುಝ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ದಿಗ್ಬಂಧನಕ್ಕೆ ನೇರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಂದ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಗಮವಾಯಿತು, ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿತು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.5–2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು - ಒಟ್ಟಾರೆ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 40%. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಅಗತ್ಯದ 88% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರೈಸಲು ಆಮದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಝ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
►ಭಾರತ-ಇರಾನ್ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರ
ಇರಾನಿನ ತೈಲದ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿನಾಯಿತಿಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮೇ 2019 ರಿಂದ ಭಾರತ ಇರಾನ್ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಭಾರತೀಯ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ದ್ವಿತೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಟ್ರಂಪ್ ಪೂರ್ವದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಇರಾನಿನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಆಮದು ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಭಾರತವು ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
2009-10ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಇರಾನ್ನಿಂದ 22.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ತೈಲ ಆಮದಿನ 153.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 14.4% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಂತೆ 2010-11ರಲ್ಲಿ 16.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳು, 2011-12ರಲ್ಲಿ 14.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳು, 2012-13ರಲ್ಲಿ 13.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳು, 2013-14ರಲ್ಲಿ 11.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳು ಮತ್ತು 2014-15ರಲ್ಲಿ 11.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.
2012 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಪಾವತಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾತೆಗೆ 45% ತೈಲ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಿದರು. ಇರಾನ್ ಆ ಹಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಳಸಿತು. ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವರೆಗೆ ಉಳಿದ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಇರಾನ್ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಂದ ಬಾಕಿ ಇರುವ ತೈಲ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಸಾರ್ ಆಯಿಲ್ (ಈಗ ನಯಾರಾ ಎನರ್ಜಿ) ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ರಿಫೈನರಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ (MRPL) ಇರಾನಿನ ತೈಲದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಖರೀದಿದಾರರಾಗಿತ್ತು.
ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಇರಾನ್ನಿಂದ ತೈಲ ಆಮದುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಭಾರತವು 2015-16ರಲ್ಲಿ 13.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 2016-17ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 27.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಏರಿತು. ಇದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ನಂತರ ಭಾರತದ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಲ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ತೈಲ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 2016-17ರಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ತೈಲವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಸುಮಾರು 215 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳ 12.6% ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ಮೊದಲ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ಒತ್ತಡ, ಭಾರತದ ಪೂರೈಕೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ 2017–18ರಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ತೈಲ ಆಮದು 22.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಂಪ್ ಇರಾನ್ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದ್ದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. 2019 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಇರಾನಿನ ತೈಲದ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕವು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿತು. 2017-18 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಇರಾನಿನ ತೈಲ ಆಮದು 23.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು 2019-20 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಮೇ 2019 ರ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಇರಾನಿನ ತೈಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.
►ಇರಾನ್ ತೈಲ ಖರೀದಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಕಾರರು
ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ನಂತರ ಏಷ್ಯಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣಾಕಾರರು ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಶನಿವಾರ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೂರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಇವು ಪಾವತಿ ನಿಯಮಗಳಂತಹ ವಿವರಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ʼರಾಯಿಟರ್ಸ್ʼ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಏಷ್ಯಾದ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಆಮದುದಾರರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಚ್ಚಾ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಕಾರರು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ನಂತರ ರಷ್ಯಾದ ತೈಲವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರು ಹೇಳುವಂತೆ ಇತರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಕಾರರು ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
►ಖರೀದಿಯನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ತೊಡಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಹಳೆಯ ಶ್ಯಾಡೋ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ಇರಾನಿನ ತೈಲದ ಕೆಲವು ಹಿಂದಿನ ಖರೀದಿದಾರರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2018 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದಾಗಿನಿಂದ, ಇರಾನಿನ ತೈಲವನ್ನು ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಸರಣೆ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜನರು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಿಂಗಾಪುರ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಚೀನಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇರುವ ಮೊದಲು ಇರಾನ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿದಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಜಪಾನ್, ಇಟಲಿ, ಗ್ರೀಸ್, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಇದೆ.
ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕವು ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಇದು ಮೂರನೇ ಬಾರಿ.
